In beeld: dit doet Vlaanderen om jou tegen de stijgende zee te beschermen

Beelden van stormgolven die inbeuken op onze kust of van kliffen op het strand als gevolg van zware winterstormen. We moeten niet zo heel ver teruggaan in ons collectief geheugen om ze voor de geest te halen. Iedere keer krijgen we vragen over waarom het nivelleren van stranden dan nodig is, waarom er kliffen ontstaan en of die zandopspuitingen geen maat voor niets zijn? Er zijn ook mensen die voorstander zijn om aan de kust ‘de natuur zijn gang te laten gaan’.  We lanceren daarom een helder en laagdrempelig filmpje om duidelijk te maken dat goed doordachte, functionele, (waar mogelijk) natuurlijke, esthetische maar vooral stevige bescherming tegen een stijgend zeeniveau belangrijk is. Net daarom dat de Vlaamse overheid in 2011 de opdracht gaf om het ‘Masterplan Kustveiligheid’ uit te rollen. In de animatiefilm komen een paar concrete realisaties aan bod.  

Het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK) voert dus al bijna 10 jaar deze maatregelen uit om onze kustlijn te beschermen tegen een 1000-jarige stormvloed (daar gaat het Masterplan Kustveiligheid van uit).  Bij de uitvoering van de maatregelen gaat MDK uit van het principe “zacht waar het kan, hard waar het moet”. Dat betekent dat we waar het aangewezen is, extra zand aanbrengen op het strand (strandsuppletie) om een hoger en breder strand te creëren. Stormgolven verliezen hierop hun kracht en energie vóór ze schade kunnen toebrengen aan de dijken of de bebouwing. Hoewel er na elke winterstorm hier en daar kliffen ontstaan op het strand toonde onderzoek ook aan dat na een storm het strand deels spontaan herstelt in de daaropvolgende maanden. Suppleties zorgen er ook voor dat we een stevig kustfundament in stand kunnen houden op een natuurlijke en zo kost-efficiënt mogelijke manier.

Op sommige plaatsen is bescherming door een breder en hoger strand onvoldoende of niet mogelijk. Denk maar aan een haveningang. Op die plaatsen voert MDK zogenaamde harde maatregelen uit: ze bouwen stormmuren, een golfdempende uitbouw, een bredere dijk of een stormvloedkering.

De focus van het agentschap MDK ligt steeds op kustbescherming. Toch zoekt MDK steeds naar een evenwicht tussen alle verschillende functies van onze kust: natuur, recreatie, economie. Het is de kunst om die allemaal op mekaar af te stemmen. Het is een constante evenwichtsoefening waar het agentschap niet licht over gaat.

“De zware kost van het bouwen van een degelijke kustbescherming verdient zich 25 keer terug door gegarandeerde economische activiteit en structuren die op die manier gespaard blijven. We zijn daarmee koploper in Europa wat betreft de rentabiliteit van de kustbeschermingsinvestering,” zegt minister van Mobiliteit en Openbare Werken Lydia Peeters. “Via het Masterplan Kustveiligheid wordt de basisbescherming van onze kustlijn verzekerd op korte termijn. Hiernaast is er de uitdaging voor de toekomst: wat moeten we ondernemen bij grotere zeespiegelstijgingen of wat moeten we doen om de kustbescherming in de periode na 2050 te blijven garanderen en in te spelen op de klimaatverandering? Om hierop een antwoord te bieden loopt het Complex Project Kustvisie. Dit project zal ons, na uitgebreid onderzoek en ruime inspraak van de burger, leiden naar de beste toekomstige kustlijn.”

De animatievideo zal ook verspreid worden naar alle kustgemeenten én betrokken stakeholders aan de kust met de vraag om het filmpje zo veel mogelijk te verspreiden.

Hoe meer mensen begrijpen welke uitdagingen er met de stijgende zeespiegel op ons afkomen, hoe meer mensen ook begrip zullen hebben voor de werken en inspanningen die de Vlaamse overheid moet nemen aan onze kust.

Nieuwe editie kaartenset Belgische Kustzone

De K107, de deelkaartenset van de Belgische Kustzone, heeft een nieuwe editie. De zes kaartbladen brengen het Noordzeegebied van Bray-Dunes tot en met het Zwin in kaart en ze bevatten een detail van de havens van Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge. Door zijn handige formaat (A3) is de kaartenset makkelijk hanteerbaar. De nieuwe editie is beschikbaar in onze webshop en in de verkooppunten die je vindt in de catalogus.

World Hydrography Day

Op 21 juni vieren we World Hydrography Day. Hoog tijd dus om ook ons eigen team Vlaamse Hydrografie en het belang van hun werk eens in de schijnwerpers te plaatsen. Het thema van de World Hydrography Day dit jaar is “Hydrography enabling autonomous technologies”, een thema dat ook sterk leeft binnen het team Vlaamse Hydrografie. Deze week werd immers het eerste onbemande vaartuig voor peilingen overgedragen aan het team. 

Hydrografie is de wetenschap die zich bezighoudt met het beschrijven van de waterbodem. Je zou kunnen zeggen dat het landmeten op het water is. Hydrografen meten de diepte, de samenstelling van het water en de zeebodem, het getij, de golven en de stroming. De peilingen of metingen gebeuren met allerlei hydrografische meetapparatuur van op een hydrografisch vaartuig. Het hoofddoel van de peilingen die het team Vlaamse Hydrografie sinds midden 19de eeuw uitvoert, is het garanderen van een veilige scheepvaart in de Noordzee en op de Schelde. Maar ook het groeiende aantal activiteiten op zee ondersteunen is belangrijk. 

Sinds de start van de activiteiten is er een enorme evolutie geweest. In de meeste gevallen gaat een surveyor van het team Vlaamse Hydrografie aan boord van een hydrografisch vaartuig van Vloot. Met multibeam of singlebeam-apparatuur wordt de bodem van de zee of de Schelde dan in kaart gebracht.  

Eind 2018 zette het team Vlaamse Hydrografie voor het eerst een onbemand vaartuig in voor het verzamelen van stromingsgegevens. Bijkomend werd ook de bathymetrie bepaald (bathymetrie is de diepte en de vorm van de zeebodem in detail in kaart brengen) in het Zwin. De telegeleide Q-boat voer de Zwingeul in dwarsrichting op en af om de volledige zone te kunnen opmeten. De Q-boat heeft een vrij kleine diepgang, ideaal dus om een gebied met lage waterstanden op te meten. De metingen zijn de voorbije jaren regelmatig herhaald om de evolutie van de zwingeul beter in kaart te brengen. 

De Q-boat heeft een vrij kleine diepgang, ideaal om een gebied met lage waterstand te peilen.

De Q-boat is ondertussen verder aangepast zodat het nu ook singlebeam dieptemetingen in de Vlaamse kustjachthavens kan uitvoeren. De kustjachthavens worden elk jaar gepeild, vóór en na de baggerwerken. Enerzijds om de gebaggerde volumes te kunnen berekenen, anderzijds om zeker te zijn dat de jachthavens voldoende op diepte zijn. Opdrachtnemer Aquavision leverde de aangepaste versie van de Q-boat deze week, de week van World Hydrography Day, over aan het team Vlaamse Hydrografie. 

Innovatie staat nooit stil, dus ook bij het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust houden we op dat vlak de vinger aan de pols. In mei 2019 ondersteunde ons agentschap de oversteek van een onbemand vaartuig van Groot-Brittannië naar Oostende. Vanuit de verkeerscentrale in Zeebrugge volgden verkeersleiders het vaartuig nauwlettend op. Andere schepen werden ingelicht over deze proefvaart via een bericht aan zeevarenden.

Recent werd bovendien ook een intern innovatieproject opgestart om de toekomstige rol van onbemande vaartuigen binnen de Vlaamse Hydrografie verder uit te zoeken. De eerste resultaten daarvan verwachten we in 2021. 


Geef ons jouw mening over kustweerbericht.be

Voortdurend verbeteren is een belangrijke waarde binnen ons agentschap. Om dat te kunnen doen is jouw mening belangrijk voor ons. We horen graag hoe jij de huidige website van het kustweerbericht ervaart. Neem je even vijf minuten tijd om deze bevraging in te vullen? Dank je wel.

Klik hier om de bevraging in te vullen.

Met de resultaten gaan wij aan de slag om de website verder te optimaliseren.

Opvolging van het Marien Ruimtelijk Plan (2020-2026) (MRP).

De Noordzee is één van de meest gebruikte zeeën ter wereld met tal van activiteiten: scheepvaart, toerisme, visserij, zandwinning, windmolens,… Om te voorkomen dat verschillende activiteiten in elkaars vaarwater terechtkomen, werd in 2014 voor het eerst een Marien Ruimtelijk Plan opgesteld. Dat plan brengt onze Noordzee en haar gebruikers in kaart en probeert hun ruimtelijke impact met elkaar te verzoenen. Het loopt telkens over een periode van 6 jaar. Zo verplicht de overheid zichzelf om het plan regelmatig te evalueren. Tegelijkertijd weet iedereen wat waar wordt gepland en wat de visie op lange termijn is. Dit zorgt voor zekerheid voor degenen die nieuwe activiteiten willen ondernemen. De minister van de Noordzee neemt het initiatief voor dit plan. Een raadgevende commissie helpt het plan op te stellen, te evalueren en, indien nodig, aan te passen. In die commissie zitten ook verschillende kustwachtpartners  die op deze manier hun advies kunnen uitbrengen over het plan. Op 20 maart startte de tweede cyclus van het Marien Ruimtelijk Plan.

Wat betekent een nieuw Marien Ruimtelijk Plan nu voor het agentschap MDK?

Als kustwachtpartner draagt ook MDK bij aan de uitvoering van het Marien Ruimtelijk Plan, het duurzame gebruik en de bescherming van het Belgische deel van de Noordzee:

  • Beschermen van de kust tegen stormvloeden vanuit zee:: er zijn specifieke zones aangeduid waar zand gewonnen mag worden voor het ophogen van de stranden
  • Militaire oefeningen worden kenbaar gemaakt aan andere gebruikers via de Berichten aan Zeevarenden
  • Boeien, meetpalen, radars en masten zorgen voor een veilige scheepvaart
  • De ligging van meer dan 300 scheepswrakken is te vinden op onze wrakkendatabank.
  • Nieuwe zones voor windmolenparken en kabels
    • Opleggen bijzondere voorwaarden
    • Intern noodplan
    • Bebakeningsplan  + bebakenen
    • Nautische advies
  • Toezicht op het veilig en vlot scheepvaartverkeer
  • Adviseren bij de gebruiks- en milieuvergunning voor de activiteiten in de zones voor Commerciële en Industriële activiteiten
  • Toezicht op de veiligheid van alle activiteiten op zee

In deze tweede cyclus van het plan zijn ook een aantal nieuwe elementen toegevoegd. Zo is de Vlakte van de Raan  aangeduid als beschermd natuurgebied. In de Kwintegeul is een zone voorzien als akoestische referentiezone. Deze nieuwigheden vereisen ook een aanpassing aan de kaarten (en publicaties) die het team Vlaamse Hydrografie produceert. De nieuwe bestemmingen van de zones zijn toegevoegd op de nieuwe edities van de elektronische zeekaarten. Op de papieren zeekaarten zullen de aanpassingen zichtbaar zijn op de nieuwe edities. De zeekaartenset 107 zal de eerste papieren kaart zijn waarop het bijgewerkte MRP te zien is. Die zal in de komende weken beschikbaar zijn.  De wijzigingen staan wel al beschreven in de Berichten aan Zeevarenden van 26 maart.

Aanduiding van de referentiezone Kwinte op een papieren zeekaart
Aanduiding van het referentiegebied Kwinte op een papieren zeekaart.
Aanduiding van de Vlakte van de Raan als natuurgebied op een ECS (Elektronische zeekaart)

De brochure Er beweegt wat op zee. Het marien ruimtelijk plan 2020-2026’  geeft een mooi overzicht van de belangrijkste activiteiten in onze Noordzee.

Akoestische referentiezone Kwinte

Het team Vlaamse Hydrografie en de Dienst Continentaal Plat voeren sinds 2009 op verschillende tijdstippen metingen uit in de Kwintereferentiezone.  Ze gebruiken daarbij multibeamsystemen op verschillende schepen met elk een eigen opstelling. Meerdere metingen laten toe om de dieptes en posities ten opzichte van elkaar te bekijken en om een referentiemodel van het gebied op te bouwen. Uit alle metingen van de afgelopen tien jaar blijkt dat de zeebodem in die zone zeer stabiel blijft door de jaren heen. Er is geen uitgesproken erosie of aangroei van de zeebodem. Dat maakt van deze zone het ideale referentiegebied voor bathymetrische en backscattermetingen.

Het Kwintereferentiegebied en het model zijn beschikbaar voor iedereen die multibeammetingen uitvoert. Het bathymetrische model kan je opvragen bij de projectpartners. Je kan het gebruiken om je eigen multibeamopstelling te kalibreren en af te toetsen aan de hand van het model. Meer info is te vinden op de website .


Onbemand vaartuig peilt in jachthaven Blankenberge

Afdeling Kust startte deze week de baggerwerken in de jachthaven van Blankenberge  terug op met de nodige social distancing maatregelen voor de bemanning van het schip. Om de baggerwerken aan te sturen en op te volgen, voert het team Vlaamse Hydrografie peilingen uit om gedetailleerde dieptegegevens te bekomen voor en na het baggeren. Normaal gezien gebeuren die peilingen met een klein vaartuig zodat alle plaatsen in de jachthaven bereikt kunnen worden. Gezien de coronamaatregelen kon afstand aan boord voor het kleine vaartuig niet bewaard worden en moest het team op zoek naar een andere oplossing.

In opdracht van het team Vlaamse Hydrografie zette GEOxyz, de aannemer die de peilingen uitvoert in de kustjachthavens, voor het eerst een onbemand vaartuig in, de Geodrone 1800. Dankzij een goede samenwerking met alle partijen was het mogelijk om tijdens deze ongewone omstandigheden snel een noodoplossing in te zetten. De Vlaamse Hydrografie zal de resultaten nu verder verwerken en evalueren.

Waar traditionele werkwijzen het niet toelieten om de peilingen op een veilige manier uit te voeren, laat deze onbemande peiling toe de baggerwerken ongestoord verder te zetten.

Geodrone 1800

Voor de peiling zette de aannemer het vaartuigje Geodrone 1800 in. De USV (Unmanned Surface Vehicle) is ongeveer 1,80m lang en heeft een diepgang van 20cm.

Aan boord van het vaartuig is de nodige peilapparatuur en een uitgebreide GPS (GNSS of Global Navigation Satellite System) aanwezig. Aan wal heb je één persoon die het vaartuig bestuurt en een tweede die de dataopname via de laptop controleert.

Het onbemande vaartuig Geodrone 1800 (Foto: Broadcasting Assistance)

Besturing onbemand vaartuig (Foto: Broadcasting Assistance)

Infomarkt over nieuwe strandhoofden in Wenduine

Op donderdag 20 februari organiseert afdeling Kust van het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust een infomarkt over de nieuwe strandhoofden op het strand van Wenduine. Iedereen die wil, is er welkom.

Waar? Wielingencentrum – Tentoonstellingszaal, Graaf Jansdijk 18 in Wenduine

Wanneer? 20 februari tussen 17u en 19u30.

Door de ligging op een knikpunt langs onze kustlijn, is het strand van Wenduine gevoelig aan erosie. De regelmatige ophogingen van het strand, belangrijk voor de kustbescherming in deze zone, spoelen tijdens stromen een stuk weg. Studies wijzen ons uit dat de aanleg van een strandhoofdenveld het best geschikt is om de afkalving van het strand tegen te gaan en het zand hier vast te houden.

Wil je graag weten wat zo’n strandhoofdenveld precies is en wat de mogelijke impact voor jou is? Bezoek dan zeker onze infomarkt in het Wielingencentrum op donderdag 20 februari, tussen 17u en 19u30. Je kan komen wanneer het jou past. Iedereen is welkom.

Aan de hand van een aantal informatieposters leggen onze experten uit hoe we tot de oplossing van een strandhoofdenveld gekomen zijn, waar de strandhoofden precies zullen komen en hoe we te werk zullen gaan om ze te bouwen. Een concrete planning van de uitvoering zal op dit moment nog niet beschikbaar zijn.

Luchtfoto strand Wenduine

Kust bereidt zich voor op eerste storm van 2020

Het wordt een stormachtig weekend. Zondagmiddag verwachten we een hoogwaterstand van 4,30m TAW en golven van ongeveer 2 meter. Op dat moment zullen enkel de havendammen van Oostende afgesloten zijn. De piek van de storm is pas voor zondagavond. De wind verandert dan naar westelijke richting en bereikt pieken van 100 tot 120km/u. De golven zullen dan rond de 3 meter zijn. In de nacht van zondag op maandag, om 1u30, is een waterstand van 5,05m TAW verwacht en golven van 2,75 meter.

Maandagmiddag rond 14u wordt in Oostende een hoogwater van 5,75m TAW verwacht door de combinatie van springtij en het stormweer. Het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK) stuurt daarom vandaag een bericht “stormtij kust” uit aan de kustburgemeesters, hulpdiensten en andere organisatie die acties moeten ondernemen. Afdeling Kust van MDK sluit maandag de staketsels van Nieuwpoort en Blankenberge af. Ook in Wenduine gaan de mobiele keringen maandag dicht.

Wellicht zal de storm opnieuw kliffen veroorzaken op de stranden. Onze diensten meten de schade na de storm op. Waar nodig en van zodra we kunnen zullen de kliffen voor de veiligheid van wandelaars gebroken worden.

Impact op de scheepvaart

Ook de andere diensten van het agentschap MDK (Vloot, Loodswezen en Scheepvaartbegeleiding) volgen de situatie op de voet om een vlotte en veilige scheepvaart te kunnen blijven garanderen.

Wanneer afdeling Kust het bericht “stormtij kust” uitstuurt, evalueert de Gemeenschappelijke Nautische Autoriteit (GNA, de samenwerking tussen Vlaanderen en Nederland voor een vlot en veilig scheepvaartverkeer) wat de impact is op het scheepvaartverkeer. Zij gaan ook na wat de maatregelen zijn die de havens nemen (bv: stilleggen van sluizen). Op basis van alle beschikbare gegevens kunnen zij beslissen om bepaalde scheepvaart stil te leggen. Daarvoor wordt, in samenspraak met het Loodswezen, ook gekeken naar het type schip. Zo zal een containerschip met groter windvlak sneller stilgelegd worden.

Beloodsingen voor kleinere zeevaart vinden niet meer plaats vanaf een gemiddelde golfhoogte van 2m50, grotere schepen blijven bediend tot een significante golfhoogte van 3m50. Voor kleine zeevaart kan Loodsen op afstand (LOA) ingezet worden. De LOA-loodsen gaan vanaf een gemiddelde golfhoogte van 2m naar de verkeerscentrale in Zeebrugge alles in voorbereiding te brengen voor eventuele LOA-beloodsing.
Zij zorgen dan vanuit de radarcentrale via radarbeelden en VHF-communicatie voor de beloodsing van de schepen. De schepen die hiervoor in aanmerking komen moeten aan bepaalde veiligheidscriteria voldoen.

Schepen die de haven verlaten kunnen een loods meenemen tot aan de volgende bestemming als ze dat willen. Dit gebeurt in overleg met de haven, de agent van het vaartuig en het loodswezen.

De veerdiensten in Oostende en Nieuwpoort kunnen hinder ondervinden door het stormweer.

Vessel Traffic Systems monitort en begeleidt de scheepvaart vanuit de verkeerscentrales. De verkeersbegeleiders houden altijd, maar nog meer in geval van storm, de schepen in de gaten die voor anker liggen. Zo kunnen zij tijdig zien wanneer ankers eventueel loslaten en beginnen krabben (over de bodem slepen).
Het MRCC houdt, zoals steeds, goed in de gaten wat er op zee gebeurt en onderneemt actie bij incidenten.

OMS

De weersomstandigheden worden door de mensen in het Oceanografisch Meteorologisch Station (OMS) in Oostende nauwgezet opgevolgd. De voorspellers beschikken over real-time gegevens van het hele Meetnet Vlaamse Banken en de daaraan gekoppelde meetnetten van de Nederlandse Rijkswaterstaat. De meteorologen van het OMS maken zeer accurate en plaatsgebonden hydrometeoverwachtingen op. Zij hebben zicht op golfhoogten, getij, windrichting, windkracht en het zicht op zee. De berichten worden vier keer per dag verspreid aan professionele gebruikers van Vloot, Loodswezen, Scheepvaartbegeleiding, de havenbesturen en de beroepszeevaart. Het grote publiek kan de berichten raadplegen via www.kustweerbericht.be.

Nieuwe ISO-certificaten voor afdeling Kust

Afdeling Kust zette het nieuwe jaar in met de vernieuwing van haar ISO-certificaten voor Kwaliteits- en MIlieubeleid. Na een succesvolle externe audit eind 2019 door certificatie-instelling DNV GL werden de certificaten voor ISO9001:2015 Kwaliteitsmanagementsysteemnorm en ISO14001:2015 Milieumanagementsysteemnorm verlengd. Dat afdeling Kust groot belang hecht aan een degelijk Kwaliteits- en Milieubeleid kan je hier lezen.

Milieuvriendelijke baggerwerken in kustjachthavens

Om voldoende diepgang te hebben in de vier Vlaamse kustjachthavens laat afdeling Kust elk jaar baggerwerken uitvoeren in de jachthavens van Nieuwpoort, Oostende en Blankenberge. Voor Zeebrugge gebeurt dat om de drie jaar. Bij de nieuwe aanbestedingsprocedure eind 2018,  voor de onderhoudsbaggerwerken in de kustjachthavens gaf agentschap MDK de markt maximaal de kans om in te zetten op CO2 – reductie. Hiermee willen we als agentschap vanuit Vlaanderen de reductiedoelstellingen voor ons land (15% minder CO2-uitstoot tegen 2020 ten opzichte van 2005) ten volle ondersteunen. Ondertussen zij in de jachthaven van Nieuwpoort en Blankenberge de baggerwerken opgestart. Meer info vind je hier.

Sleephopperzuiger Pinta

Sleephopperzuiger Pinta wordt ingezet in de havengeul van Nieuwpoort