Nieuwe ebbedeuren voor Mercatorsluis Oostende

Vanaf 1 maart vernieuwt het agentschap van Maritieme Dienstverlening en Kust de afwaartse ebbedeuren van de Mercatorsluis in Oostende, dat zijn de ebbedeuren richting zee. De sluis zal hierdoor gedurende 2 à 3 weken volledig gestremd zijn. Vaartuigen zullen in die periode enkel bij hoog water in en uit het dok kunnen varen. Doordat de werken buiten het vaarseizoen gebeuren blijft de hinder voor de pleziervaart beperkt.

De huidige ebbedeuren zijn aan vervanging toe. Er gaat te veel water door de deuren waardoor het dok niet meer op peil gehouden kan worden.

Op deze tekening kan je zien wat de ebbe- en vloeddeuren van een sluis zijn.

Suppletie Duinbergen vroeger van start

Onder een stralende lentezon en met heel wat kijklustigen is gisteren een week vroeger dan gepland de strandsuppletie in Duinbergen gestart. Tot aan de Paasvakantie brengt het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust ruim 900.000m³ zand aan op het strand tussen de Parkstraat en de Zeerobbenlaan.

Vanuit de haven van Zeebrugge loopt een persleiding over het hele strand rond de Baai van Heist tot net voorbij Duin 45. Hier is aannemer Jan De Nul gisteren gestart met opspuiten. De werken zullen stelselmatig opschuiven tot net voorbij de Zeerobbenlaan.

De sleephopperzuiger Pedro Álvares Cabral spuit vanuit de haven zand via de persleiding op het strand. Doordat het schip vanuit de haven kan werken zijn de werken minder afhankelijk van het getij en kan de suppletie vlugger en vlotter verlopen.

Waarom suppleren we?

Om onze kust te beschermen tegen overstromingen voert afdeling Kust sinds 2011 de maatregelen uit het Masterplan Kustveiligheid uit. Bij de uitvoering gaan we uit van het principe “zacht waar het kan, hard waar het moet”. Dat wil zeggen dat we waar het aangewezen is, een hoger en breder strand creëren door extra zand aan te voeren op het strand. Zandsuppleties blijven nog steeds de meest effectieve maatregel om ons te beschermen tegen overstromingen vanuit zee, ook al vragen ze regelmatig onderhoud. Een breed en hoog strand zorgt ervoor dat de golven gebroken worden en dat ze hun energie verliezen vóór ze schade kunnen toebrengen aan de zeedijk en de bebouwing.

Om ervoor te zorgen dat het veiligheidsniveau behouden wordt, namelijk bescherming bieden tegen een 1000-jarige stormvloed, zijn regelmatig onderhoudssuppleties nodig.

Werken Havenstraat – Franchommelaan in Blankenberge

In september 2020 startte het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK) aan de noodzakelijke maatregelen om Blankenberge en het achterland te beschermen tegen zware stormvloeden. Bij de bouw van de nieuwe kaaimuren in de Franchommelaan en de Havenstraat werden we in het najaar vorig jaar geconfronteerd met onvoorziene omstandigheden. Hierdoor lagen de werken noodgedwongen een hele periode stil. Dat betekent ook dat de voorziene einddatum van juni 2021 niet meer haalbaar is en februari 2022 wordt. Het goede nieuws is dat de aannemer na bijkomend onderzoek begin dit jaar de werken opnieuw heeft kunnen aanvatten. 

Aanpassing aan ontwerp

“Zowel in de Franchommelaan als in de Havenstraat stelden we een probleem vast met het aanvulzand achter de damwanden”, vertelt projectingenieur Niels Vanmassenhove.“Daarom werd beslist om eerst nog extra grond op te voeren vooraleer de verharding aan te brengen. Zo kan de verharding in de toekomst niet verzakken.”
Bij het plaatsen van de damwand zelf in de Havenstraat botste de aannemer op een tweede probleem. De grondlagen in het water blijken grote afwijkingen te vertonen ten opzichte van de grondlagen op het land. Om later stabiliteitsproblemen aan de kaaimuur te voorkomen, moet de damwand er terug uit en is een aanpassing aan het ontwerp nodig. De damwand moet langer worden, zodat hij dieper in de grond kan. Hetzelfde moet gebeuren met de ankerwand aan de voorzijde van het windscherm. Voor die ankerwand is bovendien extra verankering nodig.

Impact

  • De einddatum van de werken verschuift van juni 2021 naar februari 2022
  • We onderzoeken momenteel om in de zomervakantie, behalve tijdens het bouwverlof, enkele geluidsarme activiteiten uit te kunnen voeren maar dat staat nog niet vast.
  • In de zomervakantie zullen de parkeerplaatsen aan de Barcadère en de Havenstraat niet beschikbaar zijn. Het Lokaal Bestuur zoekt momenteel naar een alternatief.
  • De Havenstraat blijft volledig afgesloten. Voetgangers kunnen door het Leopoldpark tot in de Franchommelaan of zeedijk. Fietsers en auto’s dienen de aangeduide omleidingsroute te volgen.
  • Voor de jachtclubs voorzien we in het voorjaar tijdelijke steigers zodat zij toch van het vaarseizoen kunnen genieten.
  • Van 22/2/2021 tot 26/2/2021 moeten er palen in de bodem geklopt worden. Dit zal heel wat geluidshinder met zich meebrengen. Het inkloppen gebeurt telkens van 9u tot 17u.

Desondanks deze vertraging, zet het agentschap MDK zich volop in om aan veilig en mooi Blankenberge te werken.

Meer info over het project vind je hier.

Eerste 100% duurzame zandsuppleties – primeur voor Vlaanderen

Op het strand van Raversijde start op 1 februari een onderhoudssuppletie. We brengen 500.000m³ extra zand aan om de bescherming tegen zware stormvloed weer op peil te brengen. Voor het eerst in ons land gebeurt dit op 100% duurzame wijze. Het materieel dat aannemer Jan De Nul inzet beantwoordt aan de strengste duurzaamheidsnormen.

Ons agentschap bevestigt met deze aanpak en de keuze voor Jan De Nul opnieuw hoe het een voortrekker is binnen de Vlaamse overheid om de reductiedoelstellingen voor België te halen.

Binnen de Vlaamse Klimaatstrategie 2050 streeft ons land een reductie van 85% van broeikasgasemmissie na in vergelijking met 2005.  

Als de maritieme overheidspartner willen we op alle mogelijke manieren inzetten op het beperken van onze milieu-impact. Bij de bestekken die we in de markt zetten, besteden we dan ook bijzondere aandacht aan milieucriteria. Dat leidt vandaag al tot concrete CO₂-reductie door de milieuvriendelijke uitvoering van de bagger- en suppletiewerken op basis van de initiatieven van de aannemers waarmee we samenwerken,” zegt administrateur-generaal Nathalie Balcaen. 

Voor de baggerwerken in Raversijde zet Jan De Nul Group in op duurzame brandstof. Het baggerschip Pedro Álvares Cabral zal tijdens de werken op 100% duurzame drop-in biobrandstof varen. Dat is een duurzame vervanger van fossiele diesel, gemaakt van oliën uit plantaardige afvalstromen en dus niet van voedselgewassen. ‘Drop-in’ houdt in dat motoren niet aangepast moeten worden om deze biobrandstof te kunnen gebruiken.  

Deze duurzame variant reduceert niet alleen de CO₂-uitstoot, er belandt ook fors minder fijnstof in de lucht. De verbranding gebeurt heel wat efficiënter dan de verbranding van conventionele diesel. Omdat drop-in biobrandstof afvalstromen als grondstof gebruikt, is het ook nog eens bevorderlijk voor de circulaire economie.  

Voor de grondwerken op het strand mobiliseert Jan De Nul de meest geavanceerde bulldozers en graafkranen, allemaal voorzien van uitlaatgasfiltersystemen. En het projectmanagementteam ter plaatse zal kunnen beschikken over de nieuwste generatie van ecologische werfkantoren, voorzien van goed isolerende materialen en een warmtepomp.

Lees hier het volledige persbericht.

De timing voor deze en andere onderhoudssuppleties dit jaar vind je hier.

Grote puzzel van helmgras om zandvangende capaciteit te meten

Op het strand op Oosteroever in Oostende staand sinds 2020 houten palen. Die bakenen een zone af om spontane duingroei alle kansen te geven. Om dat proces van duingroei te versnellen, planten we in één zone tussen de palen helmgras aan. De zone vormt meteen ook het terrein voor wetenschappelijk onderzoek van de KULeuven.

De zone met helmgras zal door de wind natuurlijk aangroeien met zand. Op termijn zal een duinstrook ontstaan die zorgt dat het zand op het strand blijft. Dat is een goede zaak voor de zeewering. We weten al dat helmgras een goede zandvanger is. Maar welke patroon van plantjes het beste werkt om zand vast te houden en zo de vorming van embryonale duinen te stimuleren is nog een vraagteken.

De KULeuven koppelde hier een masterproef aan. Jennifer Derijckere, masterstudente industrieel ingenieur aan de Brugse campus, zal gedurende zes maanden de impact van het helmgras op het strand onderzoeken. De proefopstelling bestaat uit zes verschillende vakken van elk 20 vierkante meter. In elk vak planten we het helmgras volgens een ander patroon.

De X-as is evenwijdig aan de Spinoladijk, de Y-as is loodrecht op de Spinoladijk.
Zone 1: zes plantjes per vierkante meter
Zone 2: negen plantjes per vierkante meter. Elke vierkante meter wordt grafisch nogmaals opgesplitst in vier vakken van een halve m². In drie vlakken komt telkens één plantje te staan, in het vierde vak komen zes plantjes. Bij de volgende vierkante meter wordt het rooster een kwartslag gedraaid. Zo gaat het telkens verder tot het volledige vlak gevuld is.
Zone 3: negen plantjes per vierkante meter, telkens op een gelijke afstand van elkaar.
Zone 4: negen plantjes per vierkante meter, maar nu staan de rijen geschrankt ten opzichte van elkaar.
Zone 5: negen plantjes per vierkante meter in een random opstelling. Na de aanplant van de eerste m²  wordt het rooster een kwartslag gedraaid. Zo gaat het telkens verder tot het volledige vlak aangeplant is.
Zone 6: 15 plantjes per vierkante meter.

VERLOOP VAN HET ONDERZOEK

Eens de plantjes er staan is het tijd voor het effectieve onderzoek. De metingen gebeuren bij wind uit zee. Er komen dan bij elke zone zes zandvangers: twee vóór, twee in het midden en twee na de zone. Uit de zandvangers kan afgeleid worden hoeveel massa aan zand over een bepaalde afstand gedurende een bepaalde tijd is opgevangen.

Naast de zandvangers komen op drie verschillende hoogtes in de vegetatie windmeters: net boven het oppervlak, op de helft van de hoogte van de plant en boven de plant. De mate waarin de aanwezigheid van helm de windsnelheid beïnvloedt, speelt een cruciale rol in de duinaangroei, vooral in de beginfase. Daarom gebruikt Jennifer mobiele windmeters, die tijdens de ene meting tussen twee planten kunnen staan en tijdens een andere meting achter de plant.

Zowel de zandvangers als de windmeter worden op het einde van een meetdag weggehaald.

BUILDING WITH NATURE

Dit project past binnen een wereldwijde tendens om over te stappen naar een natuurlijkere manier van zeewering. Het Building with Nature principe maakt positief gebruik van de krachten van de natuur: de wind en de golven. Zo ontstaat een dynamische en veerkrachtige kust, die bestand is tegen stormen en klimaatwijziging. 

Eerste fase grootse vooroeversuppletie Knokke-Heist van start.

Deze week start ons agentschap met een eerste fase van de vooroeversuppletie in Knokke-Heist. Tegen het eind van het jaar zal er 160.000m³ zand op de vooroever gestort zijn. De werken zijn onderdeel van het Masterplan Kustveiligheid waarbij we onze kust beschermen tegen zware stormvloeden. Tegen 2023 zal er op de vooroever van Knokke-Heist in totaal zo’n 2 miljoen m³ zand gestort zijn.

Ter hoogte van het Albertstrand kan je dezer dagen de splijthoppers Pagadder of Sloeber zien liggen. Deze schepen kleppen of storten zand op de vooroever, het strand net onder de laagwaterlijn. Tegen eind dit jaar zal daar zo’n 160.000m³ zand extra gestort zijn. De vooroever doet dienst als een soort fundering zodat we in een latere fase een minder steil strand kunnen creëren dat stabieler is en goed standhoudt bij stormen. Door de natuurlijke dynamiek van getij, stroming en golven kan het zand bewegen naar het strand boven de laagwaterlijn, het getijdenstrand.  Op die manier wordt het strand op natuurlijk wijze gevoed om bij zware stormvloed bescherming te bieden tegen overstromingen. Het voordeel van een vooroeversuppletie is dat er minder hinder is op het strand bij de aanleg ervan.

Op deze tekening zie je dat de vooroever net onder de laagwaterlijn ligt.

In het voorjaar van 2021 krijgt het strand in Knokke-Heist nog een onderhoudssuppletie. Een exacte timing hiervoor is nog niet gekend.
Tot en met 2023 zal het agentschap MDK in verschillende fases nog meer vooroeversuppleties uitvoeren. Hierna zal ook het droog strand aangevuld worden zodat het ook voldoet aan de veiligheidseisen uit het Masterplan Kustveiligheid

Synergie met Nieuwe Sluis Terneuzen
Het zand voor de vooroeversuppletie is afkomstig van de werken aan de Nieuwe Sluis in Terneuzen. Het gaat om zand uit de diepere, ongeroerde zandlagen. Het zand is op voorhand uitgebreid beproefd en voldoet aan alle kwaliteitscriteria om opnieuw te gebruiken. Ook tijdens de suppletie worden monsters genomen en geanalyseerd.

“Dit is een belangrijke synergie waarbij we kwalitatief zand hergebruiken” ,vertelt minister van Mobiliteit en Openbare Werken Lydia Peeters. “Op die manier vormt de uitgegraven grond uit een sluisproject een waardevolle grondstof voor de versterking van de kustveiligheid. Niet enkel gaan we zo duurzaam om met grondstoffen volgens de principes van de circulaire economie, deze aanpak vormt ook een win-win voor beide projecten.”

Dein ook in 2021 op de getijden

Als agentschap verantwoordelijk voor het kustgebied en de toegang tot de havens in Vlaanderen is kennis van het getij van levensbelang. Voor een schipper is het van cruciaal belang dat hij de getijhoogte kent en de diepte tot het bodemoppervlak. Daarvoor maakt hij niet alleen gebruik van de nautische kaarten maar dus ook van de getijgegevens. Weet jij (nog) hoe het getij precies werkt? Fris je geheugen op met deze animatie.

Wist je trouwens dat ons team Vlaamse Hydrografie elk jaar getijtafels publiceert voor zowel professionele als niet-professionele gebruikers? Lees er hier alles over.

In beeld: dit doet Vlaanderen om jou tegen de stijgende zee te beschermen

Beelden van stormgolven die inbeuken op onze kust of van kliffen op het strand als gevolg van zware winterstormen. We moeten niet zo heel ver teruggaan in ons collectief geheugen om ze voor de geest te halen. Iedere keer krijgen we vragen over waarom het nivelleren van stranden dan nodig is, waarom er kliffen ontstaan en of die zandopspuitingen geen maat voor niets zijn? Er zijn ook mensen die voorstander zijn om aan de kust ‘de natuur zijn gang te laten gaan’.  We lanceren daarom een helder en laagdrempelig filmpje om duidelijk te maken dat goed doordachte, functionele, (waar mogelijk) natuurlijke, esthetische maar vooral stevige bescherming tegen een stijgend zeeniveau belangrijk is. Net daarom dat de Vlaamse overheid in 2011 de opdracht gaf om het ‘Masterplan Kustveiligheid’ uit te rollen. In de animatiefilm komen een paar concrete realisaties aan bod.  

Het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK) voert dus al bijna 10 jaar deze maatregelen uit om onze kustlijn te beschermen tegen een 1000-jarige stormvloed (daar gaat het Masterplan Kustveiligheid van uit).  Bij de uitvoering van de maatregelen gaat MDK uit van het principe “zacht waar het kan, hard waar het moet”. Dat betekent dat we waar het aangewezen is, extra zand aanbrengen op het strand (strandsuppletie) om een hoger en breder strand te creëren. Stormgolven verliezen hierop hun kracht en energie vóór ze schade kunnen toebrengen aan de dijken of de bebouwing. Hoewel er na elke winterstorm hier en daar kliffen ontstaan op het strand toonde onderzoek ook aan dat na een storm het strand deels spontaan herstelt in de daaropvolgende maanden. Suppleties zorgen er ook voor dat we een stevig kustfundament in stand kunnen houden op een natuurlijke en zo kost-efficiënt mogelijke manier.

Op sommige plaatsen is bescherming door een breder en hoger strand onvoldoende of niet mogelijk. Denk maar aan een haveningang. Op die plaatsen voert MDK zogenaamde harde maatregelen uit: ze bouwen stormmuren, een golfdempende uitbouw, een bredere dijk of een stormvloedkering.

De focus van het agentschap MDK ligt steeds op kustbescherming. Toch zoekt MDK steeds naar een evenwicht tussen alle verschillende functies van onze kust: natuur, recreatie, economie. Het is de kunst om die allemaal op mekaar af te stemmen. Het is een constante evenwichtsoefening waar het agentschap niet licht over gaat.

“De zware kost van het bouwen van een degelijke kustbescherming verdient zich 25 keer terug door gegarandeerde economische activiteit en structuren die op die manier gespaard blijven. We zijn daarmee koploper in Europa wat betreft de rentabiliteit van de kustbeschermingsinvestering,” zegt minister van Mobiliteit en Openbare Werken Lydia Peeters. “Via het Masterplan Kustveiligheid wordt de basisbescherming van onze kustlijn verzekerd op korte termijn. Hiernaast is er de uitdaging voor de toekomst: wat moeten we ondernemen bij grotere zeespiegelstijgingen of wat moeten we doen om de kustbescherming in de periode na 2050 te blijven garanderen en in te spelen op de klimaatverandering? Om hierop een antwoord te bieden loopt het Complex Project Kustvisie. Dit project zal ons, na uitgebreid onderzoek en ruime inspraak van de burger, leiden naar de beste toekomstige kustlijn.”

De animatievideo zal ook verspreid worden naar alle kustgemeenten én betrokken stakeholders aan de kust met de vraag om het filmpje zo veel mogelijk te verspreiden.

Hoe meer mensen begrijpen welke uitdagingen er met de stijgende zeespiegel op ons afkomen, hoe meer mensen ook begrip zullen hebben voor de werken en inspanningen die de Vlaamse overheid moet nemen aan onze kust.

Nieuwe editie kaartenset Belgische Kustzone

De K107, de deelkaartenset van de Belgische Kustzone, heeft een nieuwe editie. De zes kaartbladen brengen het Noordzeegebied van Bray-Dunes tot en met het Zwin in kaart en ze bevatten een detail van de havens van Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge. Door zijn handige formaat (A3) is de kaartenset makkelijk hanteerbaar. De nieuwe editie is beschikbaar in onze webshop en in de verkooppunten die je vindt in de catalogus.

World Hydrography Day

Op 21 juni vieren we World Hydrography Day. Hoog tijd dus om ook ons eigen team Vlaamse Hydrografie en het belang van hun werk eens in de schijnwerpers te plaatsen. Het thema van de World Hydrography Day dit jaar is “Hydrography enabling autonomous technologies”, een thema dat ook sterk leeft binnen het team Vlaamse Hydrografie. Deze week werd immers het eerste onbemande vaartuig voor peilingen overgedragen aan het team. 

Hydrografie is de wetenschap die zich bezighoudt met het beschrijven van de waterbodem. Je zou kunnen zeggen dat het landmeten op het water is. Hydrografen meten de diepte, de samenstelling van het water en de zeebodem, het getij, de golven en de stroming. De peilingen of metingen gebeuren met allerlei hydrografische meetapparatuur van op een hydrografisch vaartuig. Het hoofddoel van de peilingen die het team Vlaamse Hydrografie sinds midden 19de eeuw uitvoert, is het garanderen van een veilige scheepvaart in de Noordzee en op de Schelde. Maar ook het groeiende aantal activiteiten op zee ondersteunen is belangrijk. 

Sinds de start van de activiteiten is er een enorme evolutie geweest. In de meeste gevallen gaat een surveyor van het team Vlaamse Hydrografie aan boord van een hydrografisch vaartuig van Vloot. Met multibeam of singlebeam-apparatuur wordt de bodem van de zee of de Schelde dan in kaart gebracht.  

Eind 2018 zette het team Vlaamse Hydrografie voor het eerst een onbemand vaartuig in voor het verzamelen van stromingsgegevens. Bijkomend werd ook de bathymetrie bepaald (bathymetrie is de diepte en de vorm van de zeebodem in detail in kaart brengen) in het Zwin. De telegeleide Q-boat voer de Zwingeul in dwarsrichting op en af om de volledige zone te kunnen opmeten. De Q-boat heeft een vrij kleine diepgang, ideaal dus om een gebied met lage waterstanden op te meten. De metingen zijn de voorbije jaren regelmatig herhaald om de evolutie van de zwingeul beter in kaart te brengen. 

De Q-boat heeft een vrij kleine diepgang, ideaal om een gebied met lage waterstand te peilen.

De Q-boat is ondertussen verder aangepast zodat het nu ook singlebeam dieptemetingen in de Vlaamse kustjachthavens kan uitvoeren. De kustjachthavens worden elk jaar gepeild, vóór en na de baggerwerken. Enerzijds om de gebaggerde volumes te kunnen berekenen, anderzijds om zeker te zijn dat de jachthavens voldoende op diepte zijn. Opdrachtnemer Aquavision leverde de aangepaste versie van de Q-boat deze week, de week van World Hydrography Day, over aan het team Vlaamse Hydrografie. 

Innovatie staat nooit stil, dus ook bij het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust houden we op dat vlak de vinger aan de pols. In mei 2019 ondersteunde ons agentschap de oversteek van een onbemand vaartuig van Groot-Brittannië naar Oostende. Vanuit de verkeerscentrale in Zeebrugge volgden verkeersleiders het vaartuig nauwlettend op. Andere schepen werden ingelicht over deze proefvaart via een bericht aan zeevarenden.

Recent werd bovendien ook een intern innovatieproject opgestart om de toekomstige rol van onbemande vaartuigen binnen de Vlaamse Hydrografie verder uit te zoeken. De eerste resultaten daarvan verwachten we in 2021.