Virtuele rondleiding vuurtoren

Zondag 13 september was het wereldwijd Open Monumentendag. Door de coronamaatregelen verliep de erfgoeddag volgens strikte veiligheidsvoorschriften en vaak gingen bezoeken digitaal door. Zo ook in Oostende, waar de vuurtoren Lange Nelle enkel virtueel te bezoeken was.

Projectingenieur Nick Goethals is o.a. technisch verantwoordelijk voor de vuurtoreninstallatie. Hij behoort tot een zeer beperkte groep die toegang heeft tot de vuurtoren Lange Nelle in Oostende. Hij voert de controle uit van de installaties en inspecteert de onderhoudswerken, hiervoor moet Nick wel eerst 324 trappen naar boven doen.

De vuurtoren blijft belangrijk voor de navigatie van de scheepvaart. Vroeger waren er geen radarinstallaties of AIS en waren de vuurtorens het herkenningspunt van een haven. Naast het vuurtorenlicht zorgen de aanwezige antennes nu mee voor de communicatie met de scheepvaart.

De Lange Nelle zendt elke tien seconden drie flashtekens uit, deze komen overeen met de letter O in morsecode. De O verwijst naar Oostende.

Bekijk hier de reportage in het kader van de virtuele Open Monumentendag.

Indrukwekkende bloei van Zeevonk (Noctiluca) op de Noordzee

Op 15 augustus meldde een zeiler een ‘oranje vlek met dode vogels aan het Maritiem Reddings-en Coördinatiecentrum (MRCC).

bloei van de zeevonk in zee

Dat was ter hoogte van de Buitenratel zandbank. Na controle door verschillende kustwachtpartners werd duidelijk dat het om een ongeziene bloei van de ééncellige planktonsoort ‘zeevonk’ ging. Het warme en rustige weer van de voorbije dagen is wellicht een belangrijke verklarende factor. De massa is aan het rotten, wat mogelijk tot zuurstoftekort en vissterfte kan leiden. Modelsimulaties geven aan dat resten ervan deze week op onze stranden zouden kunnen aanspoelen. Zeker is dit niet. Maar als het gebeurt, zal het eerder verspreid gebeuren omdat het om levende organismen gaat en de wind van richting kan veranderen. We hebben geen weet van opvallende schuimvorming zoals dit voorjaar het geval was met de algenbloei (van Phaeocystis) en het tragische ongeval in Scheveningen waarbij vijf surfers gestorven zijn. Het gaat nu om totaal andere planktonsoorten.
Behalve enige geurhinder van rottende Noctiluca zien we dan ook geen echt risico voor badgasten of voor brandingssporten. Het gaat dus om een onschadelijke soort, die vanzelf zal verdwijnen.

Meer weten? naturalsciences.be

Minister Peeters bezoekt suppletiewerken in Bredene

Minister van Mobiliteit en Openbare Werken Lydia Peeters bracht vandaag een bezoek aan de suppletiewerken in Bredene. Die lopen stilaan op hun einde en het strand zal op 15 juli volledig toegankelijk zijn voor strandgangers. De werken zijn noodzakelijk om Bredene te beschermen tegen overstromingen vanuit zee. In totaal zal zo’n 313.000m³ zand op het strand van Bredene aangevoerd zijn.

Op het strand van Bredene verschijnen na elke zware winterstorm wel kliffen. Ook dit jaar, na onder andere storm Ciara, was dat het geval. De duinvoet was sterk aangetast. Er was geen acuut gevaar voor overstroming maar een verzwakte duinvoet is wel nadelig voor het behoud van een gezond kustfundament. Samen met de gemeente besliste het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK) daarom om nog voor de zomervakantie extra zand aan te brengen aan de duinvoet. De herstelstelsuppletie, die op zijn einde loopt, moet zorgen voor het behoud van een gezond kustfundament en de zeewerende functie van de duinen blijven garanderen.

“Via de nodige investeringen blijven we inzetten op een aangename strandomgeving, economische activiteiten en kustveiligheid,” zegt minister van Mobiliteit en Openbare Werken Lydia Peeters. “Op korte termijn zetten we in op het Masterplan Kustveiligheid waarmee we de  basisbescherming van onze kustlijn verzekeren. Op lange termijn houden we rekening met grotere zeespiegelstijgingen en het garanderen van kustbescherming na 2050. Om hierop een antwoord te bieden loopt het Complex Project Kustvisie. Dit project zal ons, na uitgebreid onderzoek en ruime inspraak van de burger, leiden naar de beste toekomstige kustlijn.”

Masterplan Kustveiligheid:

Het agentschap MDK voert met het Masterplan Kustveiligheid al bijna tien jaar maatregelen uit om onze kustlijn te beschermen tegen een 1000-jarige stormvloed. Bij de uitvoering van de maatregelen gaat MDK uit van het principe “zacht waar het kan, hard waar het moet”. Dat betekent dat we waar het aangewezen is, extra zand aanbrengen op het strand (strandsuppletie) om een hoger en breder strand te creëren. Stormgolven verliezen hierop hun kracht en energie vóór ze schade kunnen toebrengen aan de dijken of de bebouwing. Hoewel er na elke winterstorm hier en daar kliffen ontstaan op het strand toonde onderzoek ook aan dat na een storm het strand deels spontaan herstelt in de daaropvolgende maanden.

De focus van het agentschap MDK ligt steeds op kustbescherming. Toch zoekt MDK steeds naar een evenwicht tussen alle verschillende functies van onze kust: natuur, recreatie, economie. Het is de kunst om die allemaal op mekaar af te stemmen. Het is een constante evenwichtsoefening waar het agentschap niet licht over gaat. Over het belang van het Masterplan Kustveiligheid lanceerde het agentschap eerder deze week dit animatiefilmpje.

In beeld: dit doet Vlaanderen om jou tegen de stijgende zee te beschermen

Beelden van stormgolven die inbeuken op onze kust of van kliffen op het strand als gevolg van zware winterstormen. We moeten niet zo heel ver teruggaan in ons collectief geheugen om ze voor de geest te halen. Iedere keer krijgen we vragen over waarom het nivelleren van stranden dan nodig is, waarom er kliffen ontstaan en of die zandopspuitingen geen maat voor niets zijn? Er zijn ook mensen die voorstander zijn om aan de kust ‘de natuur zijn gang te laten gaan’.  We lanceren daarom een helder en laagdrempelig filmpje om duidelijk te maken dat goed doordachte, functionele, (waar mogelijk) natuurlijke, esthetische maar vooral stevige bescherming tegen een stijgend zeeniveau belangrijk is. Net daarom dat de Vlaamse overheid in 2011 de opdracht gaf om het ‘Masterplan Kustveiligheid’ uit te rollen. In de animatiefilm komen een paar concrete realisaties aan bod.  

Het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK) voert dus al bijna 10 jaar deze maatregelen uit om onze kustlijn te beschermen tegen een 1000-jarige stormvloed (daar gaat het Masterplan Kustveiligheid van uit).  Bij de uitvoering van de maatregelen gaat MDK uit van het principe “zacht waar het kan, hard waar het moet”. Dat betekent dat we waar het aangewezen is, extra zand aanbrengen op het strand (strandsuppletie) om een hoger en breder strand te creëren. Stormgolven verliezen hierop hun kracht en energie vóór ze schade kunnen toebrengen aan de dijken of de bebouwing. Hoewel er na elke winterstorm hier en daar kliffen ontstaan op het strand toonde onderzoek ook aan dat na een storm het strand deels spontaan herstelt in de daaropvolgende maanden. Suppleties zorgen er ook voor dat we een stevig kustfundament in stand kunnen houden op een natuurlijke en zo kost-efficiënt mogelijke manier.

Op sommige plaatsen is bescherming door een breder en hoger strand onvoldoende of niet mogelijk. Denk maar aan een haveningang. Op die plaatsen voert MDK zogenaamde harde maatregelen uit: ze bouwen stormmuren, een golfdempende uitbouw, een bredere dijk of een stormvloedkering.

De focus van het agentschap MDK ligt steeds op kustbescherming. Toch zoekt MDK steeds naar een evenwicht tussen alle verschillende functies van onze kust: natuur, recreatie, economie. Het is de kunst om die allemaal op mekaar af te stemmen. Het is een constante evenwichtsoefening waar het agentschap niet licht over gaat.

“De zware kost van het bouwen van een degelijke kustbescherming verdient zich 25 keer terug door gegarandeerde economische activiteit en structuren die op die manier gespaard blijven. We zijn daarmee koploper in Europa wat betreft de rentabiliteit van de kustbeschermingsinvestering,” zegt minister van Mobiliteit en Openbare Werken Lydia Peeters. “Via het Masterplan Kustveiligheid wordt de basisbescherming van onze kustlijn verzekerd op korte termijn. Hiernaast is er de uitdaging voor de toekomst: wat moeten we ondernemen bij grotere zeespiegelstijgingen of wat moeten we doen om de kustbescherming in de periode na 2050 te blijven garanderen en in te spelen op de klimaatverandering? Om hierop een antwoord te bieden loopt het Complex Project Kustvisie. Dit project zal ons, na uitgebreid onderzoek en ruime inspraak van de burger, leiden naar de beste toekomstige kustlijn.”

De animatievideo zal ook verspreid worden naar alle kustgemeenten én betrokken stakeholders aan de kust met de vraag om het filmpje zo veel mogelijk te verspreiden.

Hoe meer mensen begrijpen welke uitdagingen er met de stijgende zeespiegel op ons afkomen, hoe meer mensen ook begrip zullen hebben voor de werken en inspanningen die de Vlaamse overheid moet nemen aan onze kust.

1 juli: World Marine Aids to Navigation day

1 juli is de dag van de navigatie-ondersteunende middelen, IALA riep deze dag in het leven om even stil te staan bij alle hulpmiddelen die er zijn om de scheepvaart te begeleiden in een vlotte en veilige vaart.

Vuurtorens zijn vanouds de bakens aan de wal, die de zeelui leiden en die bijdragen tot een veilige vaart. De evolutie in de navigatietechnologie heeft de Vlaamse lichttorens -op enkele na- hun taak ontnomen. In Nieuwpoort is de vuurtoren nog in gebruik, in Oostende de Lange Nelle. Ook Blankenberge heeft een werkende vuurtoren.

Tal van mensen en middelen zorgen nu voor een veilige scheepvaart. Vaarwegen zijn voorzien van een uitgebreid netwerk van boeien en bakens. De laatste jaren zijn heel wat inspanningen geleverd om het onderhoud te optimaliseren en de markeringen te moderniseren. Duurzame technologieën kregen hierbij bijzondere aandacht. Zo zijn ondertussen alle boeien uitgerust met een LED-lichtsysteem, gevoed door kleine zonnepanelen.

Het Scheldegebied is gecoverd door de hoogtechnologische Schelderadarketen, die Vessel Traffic Services (VTS) verleent. Vijf bemande verkeerscentrales en 30 onbemande radarantennes vormen het oog, oor en geheugen van de scheepvaart. Ook de vaste systemen die aan de wal staan, ondergaan een verduurzaming. Deze ‘vaste vaarwegmarkeringen’ krijgen ook een LED-lichtsysteem.

De loodsen brengen de grootste schepen veilig en vlot van en naar de havens in Vlaanderen. De Vlaamse Hydrografie verwerkt de op zee ingewonnen bathymetrische informatie tot navigatiekaarten.

Vuurtorens hebben al eeuwenlang de scheepvaart gediend. Zelfs als alle apparatuur zou uitvallen, kunnen ze nog altijd als baken functioneren. De overgebleven vuurtorens aan onze kust zijn stille getuigen van een groots zeevaartverleden en maken een onmisbaar deel uit van ons maritiem erfgoed.

Nieuwe editie kaartenset Belgische Kustzone

De K107, de deelkaartenset van de Belgische Kustzone, heeft een nieuwe editie. De zes kaartbladen brengen het Noordzeegebied van Bray-Dunes tot en met het Zwin in kaart en ze bevatten een detail van de havens van Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge. Door zijn handige formaat (A3) is de kaartenset makkelijk hanteerbaar. De nieuwe editie is beschikbaar in onze webshop en in de verkooppunten die je vindt in de catalogus.

World Hydrography Day

Op 21 juni vieren we World Hydrography Day. Hoog tijd dus om ook ons eigen team Vlaamse Hydrografie en het belang van hun werk eens in de schijnwerpers te plaatsen. Het thema van de World Hydrography Day dit jaar is “Hydrography enabling autonomous technologies”, een thema dat ook sterk leeft binnen het team Vlaamse Hydrografie. Deze week werd immers het eerste onbemande vaartuig voor peilingen overgedragen aan het team. 

Hydrografie is de wetenschap die zich bezighoudt met het beschrijven van de waterbodem. Je zou kunnen zeggen dat het landmeten op het water is. Hydrografen meten de diepte, de samenstelling van het water en de zeebodem, het getij, de golven en de stroming. De peilingen of metingen gebeuren met allerlei hydrografische meetapparatuur van op een hydrografisch vaartuig. Het hoofddoel van de peilingen die het team Vlaamse Hydrografie sinds midden 19de eeuw uitvoert, is het garanderen van een veilige scheepvaart in de Noordzee en op de Schelde. Maar ook het groeiende aantal activiteiten op zee ondersteunen is belangrijk. 

Sinds de start van de activiteiten is er een enorme evolutie geweest. In de meeste gevallen gaat een surveyor van het team Vlaamse Hydrografie aan boord van een hydrografisch vaartuig van Vloot. Met multibeam of singlebeam-apparatuur wordt de bodem van de zee of de Schelde dan in kaart gebracht.  

Eind 2018 zette het team Vlaamse Hydrografie voor het eerst een onbemand vaartuig in voor het verzamelen van stromingsgegevens. Bijkomend werd ook de bathymetrie bepaald (bathymetrie is de diepte en de vorm van de zeebodem in detail in kaart brengen) in het Zwin. De telegeleide Q-boat voer de Zwingeul in dwarsrichting op en af om de volledige zone te kunnen opmeten. De Q-boat heeft een vrij kleine diepgang, ideaal dus om een gebied met lage waterstanden op te meten. De metingen zijn de voorbije jaren regelmatig herhaald om de evolutie van de zwingeul beter in kaart te brengen. 

De Q-boat heeft een vrij kleine diepgang, ideaal om een gebied met lage waterstand te peilen.

De Q-boat is ondertussen verder aangepast zodat het nu ook singlebeam dieptemetingen in de Vlaamse kustjachthavens kan uitvoeren. De kustjachthavens worden elk jaar gepeild, vóór en na de baggerwerken. Enerzijds om de gebaggerde volumes te kunnen berekenen, anderzijds om zeker te zijn dat de jachthavens voldoende op diepte zijn. Opdrachtnemer Aquavision leverde de aangepaste versie van de Q-boat deze week, de week van World Hydrography Day, over aan het team Vlaamse Hydrografie. 

Innovatie staat nooit stil, dus ook bij het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust houden we op dat vlak de vinger aan de pols. In mei 2019 ondersteunde ons agentschap de oversteek van een onbemand vaartuig van Groot-Brittannië naar Oostende. Vanuit de verkeerscentrale in Zeebrugge volgden verkeersleiders het vaartuig nauwlettend op. Andere schepen werden ingelicht over deze proefvaart via een bericht aan zeevarenden.

Recent werd bovendien ook een intern innovatieproject opgestart om de toekomstige rol van onbemande vaartuigen binnen de Vlaamse Hydrografie verder uit te zoeken. De eerste resultaten daarvan verwachten we in 2021. 


Geef ons jouw mening over kustweerbericht.be

Voortdurend verbeteren is een belangrijke waarde binnen ons agentschap. Om dat te kunnen doen is jouw mening belangrijk voor ons. We horen graag hoe jij de huidige website van het kustweerbericht ervaart. Neem je even vijf minuten tijd om deze bevraging in te vullen? Dank je wel.

Klik hier om de bevraging in te vullen.

Met de resultaten gaan wij aan de slag om de website verder te optimaliseren.

Opvolging van het Marien Ruimtelijk Plan (2020-2026) (MRP).

De Noordzee is één van de meest gebruikte zeeën ter wereld met tal van activiteiten: scheepvaart, toerisme, visserij, zandwinning, windmolens,… Om te voorkomen dat verschillende activiteiten in elkaars vaarwater terechtkomen, werd in 2014 voor het eerst een Marien Ruimtelijk Plan opgesteld. Dat plan brengt onze Noordzee en haar gebruikers in kaart en probeert hun ruimtelijke impact met elkaar te verzoenen. Het loopt telkens over een periode van 6 jaar. Zo verplicht de overheid zichzelf om het plan regelmatig te evalueren. Tegelijkertijd weet iedereen wat waar wordt gepland en wat de visie op lange termijn is. Dit zorgt voor zekerheid voor degenen die nieuwe activiteiten willen ondernemen. De minister van de Noordzee neemt het initiatief voor dit plan. Een raadgevende commissie helpt het plan op te stellen, te evalueren en, indien nodig, aan te passen. In die commissie zitten ook verschillende kustwachtpartners  die op deze manier hun advies kunnen uitbrengen over het plan. Op 20 maart startte de tweede cyclus van het Marien Ruimtelijk Plan.

Wat betekent een nieuw Marien Ruimtelijk Plan nu voor het agentschap MDK?

Als kustwachtpartner draagt ook MDK bij aan de uitvoering van het Marien Ruimtelijk Plan, het duurzame gebruik en de bescherming van het Belgische deel van de Noordzee:

  • Beschermen van de kust tegen stormvloeden vanuit zee:: er zijn specifieke zones aangeduid waar zand gewonnen mag worden voor het ophogen van de stranden
  • Militaire oefeningen worden kenbaar gemaakt aan andere gebruikers via de Berichten aan Zeevarenden
  • Boeien, meetpalen, radars en masten zorgen voor een veilige scheepvaart
  • De ligging van meer dan 300 scheepswrakken is te vinden op onze wrakkendatabank.
  • Nieuwe zones voor windmolenparken en kabels
    • Opleggen bijzondere voorwaarden
    • Intern noodplan
    • Bebakeningsplan  + bebakenen
    • Nautische advies
  • Toezicht op het veilig en vlot scheepvaartverkeer
  • Adviseren bij de gebruiks- en milieuvergunning voor de activiteiten in de zones voor Commerciële en Industriële activiteiten
  • Toezicht op de veiligheid van alle activiteiten op zee

In deze tweede cyclus van het plan zijn ook een aantal nieuwe elementen toegevoegd. Zo is de Vlakte van de Raan  aangeduid als beschermd natuurgebied. In de Kwintegeul is een zone voorzien als akoestische referentiezone. Deze nieuwigheden vereisen ook een aanpassing aan de kaarten (en publicaties) die het team Vlaamse Hydrografie produceert. De nieuwe bestemmingen van de zones zijn toegevoegd op de nieuwe edities van de elektronische zeekaarten. Op de papieren zeekaarten zullen de aanpassingen zichtbaar zijn op de nieuwe edities. De zeekaartenset 107 zal de eerste papieren kaart zijn waarop het bijgewerkte MRP te zien is. Die zal in de komende weken beschikbaar zijn.  De wijzigingen staan wel al beschreven in de Berichten aan Zeevarenden van 26 maart.

Aanduiding van de referentiezone Kwinte op een papieren zeekaart
Aanduiding van het referentiegebied Kwinte op een papieren zeekaart.
Aanduiding van de Vlakte van de Raan als natuurgebied op een ECS (Elektronische zeekaart)

De brochure Er beweegt wat op zee. Het marien ruimtelijk plan 2020-2026’  geeft een mooi overzicht van de belangrijkste activiteiten in onze Noordzee.

Akoestische referentiezone Kwinte

Het team Vlaamse Hydrografie en de Dienst Continentaal Plat voeren sinds 2009 op verschillende tijdstippen metingen uit in de Kwintereferentiezone.  Ze gebruiken daarbij multibeamsystemen op verschillende schepen met elk een eigen opstelling. Meerdere metingen laten toe om de dieptes en posities ten opzichte van elkaar te bekijken en om een referentiemodel van het gebied op te bouwen. Uit alle metingen van de afgelopen tien jaar blijkt dat de zeebodem in die zone zeer stabiel blijft door de jaren heen. Er is geen uitgesproken erosie of aangroei van de zeebodem. Dat maakt van deze zone het ideale referentiegebied voor bathymetrische en backscattermetingen.

Het Kwintereferentiegebied en het model zijn beschikbaar voor iedereen die multibeammetingen uitvoert. Het bathymetrische model kan je opvragen bij de projectpartners. Je kan het gebruiken om je eigen multibeamopstelling te kalibreren en af te toetsen aan de hand van het model. Meer info is te vinden op de website .


Dag van de buren (29/05)

De Noordzee en de Schelde stoppen niet aan onze grenzen.
En dus ook de zorg voor een veilige scheepvaart niet!
Daarom werken we heel nauw samen met onze buurlanden.

Een mooi voorbeeld hiervan zijn de zeekaarten en de ECS-kaarten (Electronic Chart System) voor loodsen. Voor de opmaak van de zeekaarten wisselt Vlaamse Hydrografie meetgegevens uit met de hydrografische diensten van Nederland (Dienst der Hydrografie), Frankrijk (SHOM) en het Verenigd Koninkrijk (UK Hydrographic Office). De ECS-kaarten, intelligente elektronische kaarten met o.a. gedetailleerde dieptegegevens, zijn het resultaat van een geslaagde samenwerking met onze noorderburen van Rijkswaterstaat. De ECS-kaarten worden zowel door Vlaamse als Nederlandse loodsen gebruikt.

Verkeersleiders in Nederland en Vlaanderen houden de verkeersstroom op de Westerschelde en de Noordzee in de gaten en verlenen Vessel Traffic Services (VTS).

De Gemeenschappelijke Nautische Autoriteit (GNA) bepaalt onder andere het toelatingsbeleid voor diepstekende schepen. In Vlissingen werken Vlaamse en Nederlandse ambtenaren samen op nautisch en technisch vlak om een veilige en vlotte scheepvaart te garanderen. De Schelderadarketen is met vijf bemande centrales (Zeebrugge, Vlissingen, Terneuzen, Hansweert en Zandvliet) en 30 onbemande radarantennes hét toonbeeld van samenwerking over de grenzen heen. Ook achter de schermen is de apparatuur dezelfde zodat de vaarweggebruiker geen hinder mag ondervinden van de landsgrenzen.

Loopt er toch iets fout op het Belgisch gedeelte van de Noordzee? Dan komt het Maritiem Reddings- en Coördinatiecentrum (MRCC) in actie. Zij werken nauw samen met de kustwachtstations van de buurlanden, MRCC Dover, Cross Gris Nez en Kustwacht Den Helder.

Maar ook de dagelijkse samenwerking tussen de loodsen van het Vlaams en het Nederlands Loodswezen is een sprekend voorbeeld.