1 juli: World Marine Aids to Navigation day

1 juli is de dag van de navigatie-ondersteunende middelen, IALA riep deze dag in het leven om even stil te staan bij alle hulpmiddelen die er zijn om de scheepvaart te begeleiden in een vlotte en veilige vaart.

Vuurtorens zijn vanouds de bakens aan de wal, die de zeelui leiden en die bijdragen tot een veilige vaart. De evolutie in de navigatietechnologie heeft de Vlaamse lichttorens -op enkele na- hun taak ontnomen. In Nieuwpoort is de vuurtoren nog in gebruik, in Oostende de Lange Nelle. Ook Blankenberge heeft een werkende vuurtoren.

Tal van mensen en middelen zorgen nu voor een veilige scheepvaart. Vaarwegen zijn voorzien van een uitgebreid netwerk van boeien en bakens. De laatste jaren zijn heel wat inspanningen geleverd om het onderhoud te optimaliseren en de markeringen te moderniseren. Duurzame technologieën kregen hierbij bijzondere aandacht. Zo zijn ondertussen alle boeien uitgerust met een LED-lichtsysteem, gevoed door kleine zonnepanelen.

Het Scheldegebied is gecoverd door de hoogtechnologische Schelderadarketen, die Vessel Traffic Services (VTS) verleent. Vijf bemande verkeerscentrales en 30 onbemande radarantennes vormen het oog, oor en geheugen van de scheepvaart. Ook de vaste systemen die aan de wal staan, ondergaan een verduurzaming. Deze ‘vaste vaarwegmarkeringen’ krijgen ook een LED-lichtsysteem.

De loodsen brengen de grootste schepen veilig en vlot van en naar de havens in Vlaanderen. De Vlaamse Hydrografie verwerkt de op zee ingewonnen bathymetrische informatie tot navigatiekaarten.

Vuurtorens hebben al eeuwenlang de scheepvaart gediend. Zelfs als alle apparatuur zou uitvallen, kunnen ze nog altijd als baken functioneren. De overgebleven vuurtorens aan onze kust zijn stille getuigen van een groots zeevaartverleden en maken een onmisbaar deel uit van ons maritiem erfgoed.

World Hydrography Day

Op 21 juni vieren we World Hydrography Day. Hoog tijd dus om ook ons eigen team Vlaamse Hydrografie en het belang van hun werk eens in de schijnwerpers te plaatsen. Het thema van de World Hydrography Day dit jaar is “Hydrography enabling autonomous technologies”, een thema dat ook sterk leeft binnen het team Vlaamse Hydrografie. Deze week werd immers het eerste onbemande vaartuig voor peilingen overgedragen aan het team. 

Hydrografie is de wetenschap die zich bezighoudt met het beschrijven van de waterbodem. Je zou kunnen zeggen dat het landmeten op het water is. Hydrografen meten de diepte, de samenstelling van het water en de zeebodem, het getij, de golven en de stroming. De peilingen of metingen gebeuren met allerlei hydrografische meetapparatuur van op een hydrografisch vaartuig. Het hoofddoel van de peilingen die het team Vlaamse Hydrografie sinds midden 19de eeuw uitvoert, is het garanderen van een veilige scheepvaart in de Noordzee en op de Schelde. Maar ook het groeiende aantal activiteiten op zee ondersteunen is belangrijk. 

Sinds de start van de activiteiten is er een enorme evolutie geweest. In de meeste gevallen gaat een surveyor van het team Vlaamse Hydrografie aan boord van een hydrografisch vaartuig van Vloot. Met multibeam of singlebeam-apparatuur wordt de bodem van de zee of de Schelde dan in kaart gebracht.  

Eind 2018 zette het team Vlaamse Hydrografie voor het eerst een onbemand vaartuig in voor het verzamelen van stromingsgegevens. Bijkomend werd ook de bathymetrie bepaald (bathymetrie is de diepte en de vorm van de zeebodem in detail in kaart brengen) in het Zwin. De telegeleide Q-boat voer de Zwingeul in dwarsrichting op en af om de volledige zone te kunnen opmeten. De Q-boat heeft een vrij kleine diepgang, ideaal dus om een gebied met lage waterstanden op te meten. De metingen zijn de voorbije jaren regelmatig herhaald om de evolutie van de zwingeul beter in kaart te brengen. 

De Q-boat heeft een vrij kleine diepgang, ideaal om een gebied met lage waterstand te peilen.

De Q-boat is ondertussen verder aangepast zodat het nu ook singlebeam dieptemetingen in de Vlaamse kustjachthavens kan uitvoeren. De kustjachthavens worden elk jaar gepeild, vóór en na de baggerwerken. Enerzijds om de gebaggerde volumes te kunnen berekenen, anderzijds om zeker te zijn dat de jachthavens voldoende op diepte zijn. Opdrachtnemer Aquavision leverde de aangepaste versie van de Q-boat deze week, de week van World Hydrography Day, over aan het team Vlaamse Hydrografie. 

Innovatie staat nooit stil, dus ook bij het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust houden we op dat vlak de vinger aan de pols. In mei 2019 ondersteunde ons agentschap de oversteek van een onbemand vaartuig van Groot-Brittannië naar Oostende. Vanuit de verkeerscentrale in Zeebrugge volgden verkeersleiders het vaartuig nauwlettend op. Andere schepen werden ingelicht over deze proefvaart via een bericht aan zeevarenden.

Recent werd bovendien ook een intern innovatieproject opgestart om de toekomstige rol van onbemande vaartuigen binnen de Vlaamse Hydrografie verder uit te zoeken. De eerste resultaten daarvan verwachten we in 2021. 


Dag van de buren (29/05)

De Noordzee en de Schelde stoppen niet aan onze grenzen.
En dus ook de zorg voor een veilige scheepvaart niet!
Daarom werken we heel nauw samen met onze buurlanden.

Een mooi voorbeeld hiervan zijn de zeekaarten en de ECS-kaarten (Electronic Chart System) voor loodsen. Voor de opmaak van de zeekaarten wisselt Vlaamse Hydrografie meetgegevens uit met de hydrografische diensten van Nederland (Dienst der Hydrografie), Frankrijk (SHOM) en het Verenigd Koninkrijk (UK Hydrographic Office). De ECS-kaarten, intelligente elektronische kaarten met o.a. gedetailleerde dieptegegevens, zijn het resultaat van een geslaagde samenwerking met onze noorderburen van Rijkswaterstaat. De ECS-kaarten worden zowel door Vlaamse als Nederlandse loodsen gebruikt.

Verkeersleiders in Nederland en Vlaanderen houden de verkeersstroom op de Westerschelde en de Noordzee in de gaten en verlenen Vessel Traffic Services (VTS).

De Gemeenschappelijke Nautische Autoriteit (GNA) bepaalt onder andere het toelatingsbeleid voor diepstekende schepen. In Vlissingen werken Vlaamse en Nederlandse ambtenaren samen op nautisch en technisch vlak om een veilige en vlotte scheepvaart te garanderen. De Schelderadarketen is met vijf bemande centrales (Zeebrugge, Vlissingen, Terneuzen, Hansweert en Zandvliet) en 30 onbemande radarantennes hét toonbeeld van samenwerking over de grenzen heen. Ook achter de schermen is de apparatuur dezelfde zodat de vaarweggebruiker geen hinder mag ondervinden van de landsgrenzen.

Loopt er toch iets fout op het Belgisch gedeelte van de Noordzee? Dan komt het Maritiem Reddings- en Coördinatiecentrum (MRCC) in actie. Zij werken nauw samen met de kustwachtstations van de buurlanden, MRCC Dover, Cross Gris Nez en Kustwacht Den Helder.

Maar ook de dagelijkse samenwerking tussen de loodsen van het Vlaams en het Nederlands Loodswezen is een sprekend voorbeeld.

Afdeling Scheepvaartbegeleiding, de havenkapiteinsdiensten in de zeehavens en de Vlaamse Waterweg ontvangen een goed rapport van EMSA. 

Hoewel ons agentschap samen met tal van partners en overheden zorgt voor veilig scheepvaartverkeer, bestaat de kans dat het mis gaat.

In geval van incident, ongeval of andere gevaarlijke situatie op zee is snel actie ondernemen van cruciaal belang. Hiervoor zijn er regels vastgelegd in de Europese richtlijn 2002/59/EC.

Het Europese SafeSeaNet-systeem is een onderdeel van deze richtlijn; het is een monitoring- en informatiesysteem voor de zeescheepvaart.

SafeSeaNet wil:

  • de veiligheid en efficiëntie van het maritiem verkeer in de EU-lidstaten, Noorwegen en IJsland verhogen;
  • de reactie van autoriteiten verbeteren bij incidenten, ongevallen en potentieel gevaarlijke situaties op zee (inclusief opsporings- en reddingsoperaties, gecoördineerd door MRCC Oostende voor het Belgische gedeelte van de Noordzee);
  • bijdragen aan het voorkomen en opsporen van verontreiniging door schepen.

Het European Maritime Safety Agency (EMSA) beheert het SafeSeaNet-systeem.

De deelnemende lidstaten aan Safe Sea Net

 

AFDELING SCHEEPVAARTBEGELEIDING ALS BELGISCHE SAFESEANET NATIONALE COMPETENTE AUTORITEIT

Alle Europese lidstaten zijn verplicht een nationaal SafeSeaNet-systeem in te richten. In België heeft afdeling Scheepvaartbegeleiding de rol heeft als Nationale Competente Aautoriteit (NCA) voor SafeSeaNet. De afdeling heeft hiervoor het SafeSeaBEL-systeem opgezet om de nodige informatie vanuit België automatisch aan te leveren aan het Europese SafeSeaNet.

Naast het beheer van het SafeSeaBEL-systeem, hoort ook de afstemming met de gebruikers en verstrekkers van de gegevens bij het takenpakket. Afdeling Scheepvaartbegeleiding vertegenwoordigt België daarnaast als SafeSeaNet NCA tijdens Europese vergaderingen met andere lidstaten en EMSA.

 

DATAKWALITEIT

De gegevens in SafeSeaNet zijn afkomstig van kapiteins, rederijen, agenten en de havenkapiteinsdiensten in de Belgische zeehavens en de Vlaamse Waterweg. Zij zijn verplicht deze informatie aan te leveren voor elke reis van een zeeschip naar een Belgische zeehaven en de binnenwateren. Hierbij is juistheid, volledigheid en tijdigheid van belang. Dankzij de inzet van al deze actoren zorgen we ervoor dat de datakwaliteit van de informatie aangeleverd vanuit België op een hoog niveau staat.

informatie uitwisseling binnen Safe Sea Net

Scheepvaartbegeleiding controleert op nationaal niveau deze datakwaliteit. Via steekproeven kijken we of de benodigde informatie correct en tijdig wordt aangeleverd. Op Europees niveau is het EMSA die op geregelde basis steekproeven uitvoert, ter ondersteuning van de Europese lidstaten. Begin januari 2020 heeft EMSA voor België het rapport uitgegeven waarbij wordt nagegaan hoe België voldoet aan de verschillende criteria. Daarbij is nogmaals bevestigd dat de datakwaliteit aangeleverd vanuit België op een hoog niveau blijft.

 

Vuurtorenlichten op LED tegen 2021

Vuurtorens behoren tot ons maritiem erfgoed. Vandaag zijn er veel moderne navigatiemiddelen zoals radar en AIS (Automatisch Identificatie Systeem), maar de vuurtorens blijven een rol spelen.

Het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust formuleerde een strategisch project: ‘seinen en lichten vervangen door LED-verlichting.’ Het is de bedoeling om alle vaste en visuele maritieme navigatiemiddelen in het beheer van het agentschap MDK tegen eind 2020 te migreren naar LED. De vuurtorenlichten moeten tegen midden 2021 overgeschakeld zijn.

Deze vuurtorenlichten zijn echter niet zomaar aan te passen. Bovendien is deze materie wereldwijd vrij uniek. Daarom is Nick Goethals over de grenzen gaan kijken voor oplossingen en om er de juiste kennis en expertise terug te vinden.

Naar aanleiding van de IALA-conferentie in Zuid-Korea hebben we vastgesteld dat de Deense Maritieme Autoriteit (DMA) al heel wat soortgelijke en complexe migraties heeft uitgevoerd.

Om het migratieproject binnen ons agentschap goed voor te bereiden, werd van 12 tot 14 november een studiereis georganiseerd in samenwerking met de DMA. De doelstelling van deze zending was om de migratie van hun vuurtorenlampen en de optimalisatie van deze complexe (en beschermde) mechanische aandrijvingen te bekijken en de toepasbaarheid daarvan voor onze locaties te bestuderen.

Deze zending was alvast een zeer leerrijke ervaring en een mooi voorbeeld hoe innovatieve technieken kunnen toegepast worden binnen ons maritiem erfgoed.

European Coast Guard Functions Forum: focus op samenwerking en opleiding

Van 12 tot en met 15 november 2019 vond de algemene vergadering van het European Coast Guard Functions Forum (EUCGFF) plaats in Venetië.

Dit forum is opgestart in 2009 en wordt ondersteund door de Europese Commissie, die hiermee de banden wil aanhalen tussen de kustwachtautoriteiten van verschillende lidstaten. De focus ligt op multilaterale samenwerking en het ontwikkelen van een opleidingsnetwerk.

In Venetië werd de tool for cooperation voorgesteld, een leidraad die de verschillende kustwachtfuncties in kaart brengt mét de opleidingsbehoefte die hiermee gepaard gaat. Op die manier zouden de kustwachtfuncties in de Europese Unie kunnen geharmoniseerd worden.

Verschillende kustwachtfuncties

Onze kustwachtpartners vaardigden drie vertegenwoordigers af naar Italië:Leen Depuydt, voorzitter van het beleidsorgaan Kustwacht en directeur noodplanning van het crisiscentrum van Binnenlandse Zaken,  Pascal Depoorter, secretaris Kustwacht en Nadia Bos, afdelingshoofd van Scheepvaartbegeleiding. Om de belangen van onze kustwachtpartners te verdedigen, hebben ze de noodtoestand door extreme overstromingen mogen trotseren. Het zogenoemde ‘acqua alta’ bereikte een hoogte van 187 centimeter boven het gemiddelde zeeniveau met elektriciteitsstoringen en zware materiële schade tot gevolg.

Meer lezen over de trainingstool? https://ecgff-trainingportal.efca.europa.eu/

47ste VTS Committee

In de week van 23 september vond het 47ste VTS Committee plaats van IALA. 94 vertegenwoordigers uit 26 verschillende landen woonden deze bijeenkomst bij, waaronder Els Bogaert, Wim Smets en Stefaan Priem van de  afdeling Scheepvaartbegeleiding.

Els Bogaert (hoofd VTS), Wim Smets (Technisch directeur) en Stefaan Priem (hoofd opleidingen) op het 47ste VTS-Committee, in de IALA Headquarters

De belangrijkste realisatie en een absolute mijlpaal voor de Vessel Traffic Services (VTS) is de afwerking van de IMO-resolutie, waardoor VTS definitief klaar is voor de toekomst.

Daarnaast werkte het VTS Committee de richtlijn ‘VTS Training for Deck Officers’ af die een VTS-training voor zeevarenden uitwerkt en promoot, wat de toekomstige samenwerking zal verbeteren.

Speciale aandacht ging ook uit naar de groeiende rol van Women in Maritime in kader van de World Maritime Day.

Women in Maritime, ook IALA geeft er bijzondere aandacht aan.

Tot slot werden grote stappen vooruit gezet in de update van bestaande en de uitwerking van nieuwe documenten die de harmonisering van deze VTS-dienstverlening wereldwijd zal bevorderen.