Digitale editie VTS-comité IALA groot succes.

Van 21 september tot 15 oktober was het opnieuw tijd voor de halfjaarlijkse bijeenkomst van het VTS-comité van de International Association of Marine Aids to Navigation and Lighthouse Authorities (IALA). De talrijke internationale deelnemers werkten goed samen en er werden belangrijke stappen gezet, onder meer rond de herziening van de VTS-opleidingen en de update van de VTS-richtlijnen.

Tijdens de halfjaarlijkse IALA-bijeenkomsten worden internationale afspraken gemaakt over Vessel Traffic Services (VTS). Normaal vindt de bijeenkomst één keer per jaar plaats in het IALA-hoofkwartier in Parijs en één keer op een andere locatie. COVID-19 zorgde ervoor dat het dit jaar anders moest. De vergaderingen van de verschillende werkgroepen verliepen volledig online. Tot 5 uur per dag online vergaderen is best intensief en vraagt ook om een andere aanpak om documenten te delen. Doordat deelnemers wereldwijd deelnamen in verschillende tijdzones, hebben velen tot diep in de nacht of vanaf de vroege uren mee vergaderd.

Meer deelnemers

Stefaan Priem, hoofd van de Vlaamse opleiding voor verkeersleiders: “Het VTS-comité was dit jaar aan zijn 49ste editie toe. Er namen 172 deelnemers uit 34 verschillende landen deel. Dat is een absoluut record. Doordat het event dit jaar digitaal plaatsvond, viel de drempel om naar een mogelijk verre bestemming af te reizen weg. Van die 172 deelnemers, waren er bovendien 67 nieuwe. Die nieuwe gezichten en stemmen zorgden voor heel wat nuttige input. We willen er nu alles aan doen om dit ‘vers bloed’ aan boord te houden en de nieuwe deelnemers ook tussen de halfjaarlijkse bijeenkomsten door bij onze werking te betrekken.”

“De resultaten van de vele meetings en presentaties worden verzameld in een rapport, dat eind dit jaar aan de IALA Council wordt voorgelegd. Het document behandelt tal van onderwerpen die van belang zijn voor VTS, zoals een vooruitblik naar de toekomst, een herziening van de standaarden en richtlijnen. Specifiek voor de werkgroep waarin ik zetelde – de werkgroep Training, die instaat voor rekrutering, opleiding en certificering van VTS personeel, werden richtlijn voor VTS-opleidingen herzien. Die aanbevelingen zouden in de toekomst bindend en minder vrijblijvend worden.”

Goed begrip van scheepvaartcijfers is cruciaal om statistieken correct te interpreteren

Op 20 oktober 2020 vieren we voor de derde keer de internationale Dag van de Statistiek. De Verenigde Naties riepen die dag in het leven om te benadrukken hoe belangrijk betrouwbare cijfers en statistieken zijn voor een beredeneerde beleidsvorming. Dat beaamt ook het Beheer- en Exploitatieteam van de Schelderadarketen.
Het Beheer- en Exploitatieteam (BET) is verantwoordelijk voor het operationeel, functioneel en technisch beheer van de systemen van de Schelderadarketen. Het BET houdt heel wat data van scheepsreizen bij. Het is van cruciaal belang dat onderzoekers niet zomaar met die data aan de slag gaan, maar dat ze goed begrijpen hoe de gegevens vergaard zijn, wat hun eventuele beperkingen zijn en welke mogelijkheden ze bieden. Enkel op die manier is een goede interpretatie en zinvolle statistiek mogelijk. Wim Smets, Vlaamse Hoofdbeheerder bij BET: “Onze data worden via verschillende systemen vergaard, waarvan twee primaire databronnen ons Business Intelligence Platform voeden. Enerzijds heb je het Automatic Identification System (AIS) dat de positieberichten van schepen registreert, anderzijds het Informatie Verwerkend Systeem (IVS), dat reisinformatie bevat van de vaarweggebruikers die opgevolgd worden door onze diensten. In het IVS worden ook de gegevens van het Centraal Broker Systeem verwerkt. Die data gaan we vervolgens gebruiken voor projecten, rapportages en studies van Maritieme Dienstverlening en Kust en het Nederlandse Rijkswaterstaat. Daarnaast vragen instanties als het Waterbouwkundig Laboratorium en De Vlaamse Waterweg nv regelmatig data bij ons op.”

Correct interpreteren
Het lastige met statistieken en cijfergegevens is dat ze vaak voor interpretatie vatbaar zijn, weet Wim Smets. “Neem nu bijvoorbeeld de evolutie van het aantal incidenten op de Schelde. Het is duidelijk dat het aantal incidenten met slachtoffers en het aantal ernstige verstoringen van het scheepvaartverkeer sterk verminderd is sinds de inwerkingstelling van de Schelderadarketen in 1991. Maar het is heel moeilijk om de evolutie doorheen de jaren heel concreet te maken. Zo hangt veel af van het soort incidenten. Een bepaald geval kan door de ene persoon als een incident beschouwd en geregistreerd worden, maar door de andere niet. Het is dus van groot belang om goede afspraken te maken over de invoer van data, zodat op alle verkeerscentrales op dezelfde manier omgegaan wordt met het registreren van incidenten. Door de GNA zijn afspraken gemaakt om verschillende interpretaties te vermijden. Bovendien kun je de situatie in Zeebrugge niet vergelijken met pakweg Hansweert. De vaarweg en de scheepvaart zijn er heel verschillend. Er kan al snel heel wat discussie over ontstaan over de cijfers die je aanlevert.”
“Nog zo’n misleidende statistiek is de evolutie in de verdeling zeevaart – binnenvaart. Rond 2011 zien we een duidelijke kentering in de cijfers: er is meer binnenvaart dan zeevaart. Dat lijkt logisch omdat er vanuit het beleid sterk werd ingezet op binnenvaart. Het totale aantal schepen is de jongste twintig jaar gestegen, maar het aantal reizen van zeeschepen is afgenomen. Je zou dus kunnen denken dat er minder getransporteerd wordt over zee. Maar je moet er rekening mee houden dat de tonnages van de schepen steeds groter worden, en dat er dus per schip veel meer getransporteerd wordt. Daar kun je enkel zicht op krijgen als je er de statistieken van de havens bijneemt. Tegelijkertijd zijn ook de cijfers voor de binnenvaart voor interpretatie vatbaar. Het gaat om reizen geregistreerd via het IVS, maar begin jaren 2000 werden nog niet alle verplaatsingen van binnenschepen geregistreerd in dat systeem. Zelfs vandaag is het in een drukke zone als Zandvliet niet haalbaar om alle binnenvaartreizen te registreren in het IVS, soms omvat dit enkel de oversteek van de Schelde of een transport tussen twee kades. Je zou als extra check kunnen kijken naar AIS, maar ook dat systeem is niet honderd procent waterdicht. Een transponder op een schip durft al eens te haperen.”

Op deze kaart werden de gegevens van schepen ontvangen via AIS geplot. Paars toont de afvaarten, groen de opvaarten.


Gegevens combineren
Hoe meer gegevens gecombineerd worden, hoe betrouwbaarder de resultaten zullen zijn, stelt Wim Smets. “Ons AIS genereert gegevens die verzameld worden via transponders op de schepen. Zo’n transponder is een elektronisch apparaat dat om de twee seconden een boodschap uitzendt. Elke dag ontvangen we gemiddeld 12 miljoen AIS-berichten. We beschikken dus over gigantische hoeveelheden data, waar ons serverpark gelukkig voor uitgerust is. AIS-transponders zijn sinds 2005 verplicht voor de zeevaart, maar waren dat voor de binnenvaart pas veel later. Die info moet je meenemen als je de gegevens van beide periodes zou vergelijken. Wij bekijken steeds of we nog andere gegevens kunnen integreren in onze berekeningen. Deze aanvullende gegevens komen niet enkel uit onze eigen databronnen, maar kunnen ook door andere ketenpartners aangeleverd worden.”
“Nu kan het wel eens gebeuren dat er iets mis gaat met zo’n transponder, en dat er foutieve geografische gegevens van een schip worden doorgestuurd. Als je bijvoorbeeld ziet dat een schip in de haven van Zeebrugge ligt en een halfuur later aanmeert in Zuid-Amerika, weet je dat er iets niet in de haak is. Deze filtering gebeurt automatisch. Voor andere data die via AIS worden doorgegeven, is zo’n automatische filtering heel wat moeilijker. Als daar een vreemd resultaat uitkomt, moeten we bekijken hoe dat te verklaren valt. We proberen dit soort fouten zoveel mogelijk actief op te sporen, en zo onze processen te verbeteren.”

Deze grafiek toont het aantal op- en afvaarten in het werkingsgebied van de Schelderadarketen tussen januari 2000 en september 2020. De data werden gegenereerd via het IVS. In 2009 was er een duidelijke terugval van het aantal reizen, te verklaren door de financiële crisis van eind 2008. De ‘dip’ in 2020 valt te verklaren door het feit dat niet het volledige jaar werd meegenomen, maar slechts de periode tot september.

Dein ook in 2021 op de getijden

Als agentschap verantwoordelijk voor het kustgebied en de toegang tot de havens in Vlaanderen is kennis van het getij van levensbelang. Voor een schipper is het van cruciaal belang dat hij de getijhoogte kent en de diepte tot het bodemoppervlak. Daarvoor maakt hij niet alleen gebruik van de nautische kaarten maar dus ook van de getijgegevens. Weet jij (nog) hoe het getij precies werkt? Fris je geheugen op met deze animatie.

Wist je trouwens dat ons team Vlaamse Hydrografie elk jaar getijtafels publiceert voor zowel professionele als niet-professionele gebruikers? Lees er hier alles over.

Minister Lydia Peeters neemt nieuwe loodsboten in gebruik.

Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Lydia Peeters nam vandaag in Antwerpen twee nieuwe loodsboten in gebruik voor de dienstverlening aan het Vlaams en het Nederlands Loodswezen. Met de SCHONEVELD en de WULPEN, die door Vlaanderen hoofdzakelijk vanuit Vlissingen ingezet worden, krijgt het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust er twee hypermoderne exemplaren bij om de continuïteit van de scheepvaart naar de havens in Vlaanderen te verzekeren.

Van links naar rechts: Nathalie Balcaen (administrateur-generaal agentschap MDK), Kathy Vandenmeersschaut (meter SCHONEVELD), Marleen Vanderpoorten (meter WULPEN) en minister Lydia Peeters.

De dienstverlening naar de scheepvaart toe is essentieel in de economie, zowel voor Vlaanderen als voor Nederland. Het Nederlands en het Vlaams Loodswezen verzorgen circa 35.000 loodsbewegingen per jaar ter hoogte van het redegebied in Vlissingen waarvan Vlaanderen er circa 25.000 uitvoert. Deze schepen varen niet alleen naar de haven van Antwerpen, maar ook naar North Sea Port.

Het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust vormt een fundamentele operationele schakel in de lange en complexe ketting van de internationale scheepvaart naar de havens in Vlaanderen. Samen met de vele andere ketenpartners, zorgt het agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust ervoor dat schepen de havens veilig en vlot kunnen bereiken.

De voorbije tien jaar was de evolutie in de scheepvaart enorm. Schepen worden steeds groter en het scheepvaartverkeer wordt steeds drukker. Een evolutie waarop enkel kan ingespeeld worden via een doorgedreven samenwerking en een sterke ketenbenadering om de concurrentiepositie van de havens in Vlaanderen verder te versterken,” zegt Lydia Peeters.

Dit betekent evenzo belangrijke investeringen door Vlaanderen in de bouw van nieuwe vaartuigen voor de dienstverlening aan de scheepvaart om zo ook het beloodsen van schepen verder te optimaliseren.

We streven continu naar verbetering, groot en klein, zichtbaar en achter de schermen. Via innovatieve toepassingen, efficiëntiewinsten en duurzame samenwerking slagen we erin om samen mooie projecten te verwezenlijken. Vandaag zijn we getuige van twee fantastische schepen die instaan om de kritische loodsdienstverlening te garanderen,” vult Nathalie Balcaen, administrateur-generaal van het agentschap MDK verder aan.

Een van de speerpunten van het agentschap is om een vergroeningstrend te realiseren. Naast de belangrijke inspanningen die ten goede komen van het klimaat, wordt belang gehecht aan het welzijn van de medewerkers.

Want het zijn onze collega’s die er elke dag en nacht op uittrekken,” zegt Nathalie Balcaen, “en voor hen willen we ons inspannen om kwalitatief materiaal en goede werkomstandigheden te garanderen.”

Een ergonomisch verantwoorde stuurhut voor bemanning en loodsen zijn heel belangrijk omdat het meer comfort biedt om bij slechte weersomstandigheden te varen.

In het verleden nam Vlaanderen al een eerste generatie nieuwe redeboten in dienst, die de voorbije jaren hun kwalitatieve verbetering meer dan bewezen. Nu mogen we de tweede generatie verwelkomen,” gaat minister Lydia Peeters verder.

De twee nieuwe vaartuigen zijn gebouwd op de scheepswerf van Baltic Workboats in Estland en kosten 2,4 miljoen euro per vaartuig. Net zoals de andere vaartuigen van het agentschap MDK varen ze op zwavelarme brandstof en wordt het scheepsmanagement geborgd door een geïntegreerd kwaliteitssysteem. De schepen kenmerken zich door hun typische ‘wave-piercing’ rompvorm en hebben een lengte van 22 meter, een breedte van 6,4 meter en een diepgang van 1,6 meter. De redeboten halen een snelheid van 25 knopen. Deze nieuwe schepen bieden meer comfort door het voorzien van meer beenruimte voor de passagiers en betere ergonomische zetels met een luchtveersysteem dat zich automatisch aanpast aan het gewicht van de persoon. Ook het ‘active ride control’ systeem met interceptors draagt bij aan het verminderen van de rol- en stampbeweging van het vaartuig.

doop SCHONEVELD door meter Kathy Vandenmeersschaut
doop Wulpen door meter Marleen Vanderpoorten