Hoe Brihang onze meetpaal veroverde

Het is begin 2020 als Brihang ons team Vlaamse Hydrografie contacteert met een eerder ongewone vraag. Of hij op de meetpaal die voor de kust van Knokke staat, een videoclip mag opnemen. Daar moeten we toch even over nadenken, samen met onze aannemers GEOxyz en Fabricom. De meetpalen zijn niet toegankelijk voor het publiek en een uitgebreide veiligheidsopleiding is normaal nodig om deze te betreden. Een veiligheidsopleiding? Geen enkel probleem voor Brihang. Hij trok met plezier naar het opleidingscentrum van de VDAB en leerde er paalklimmen op zee. Daarna is het enkel nog wachten op de perfecte weersomstandigheden en de mooiste zonsondergang van het jaar. Begin november stond er regulier onderhoud van meetpaal 2 op het programma en ging Brihang met ons mee aan boord. Het resultaat is deze mooie videoclip. Toegegeven, we zijn niet helemaal onpartijdig, maar volgens sommigen de beste videoclip van het jaar ;).

Bovendien is het een leuke manier om iedereen kennis te laten maken met onze unieke meetinstallaties voor onze kust.

Maar wist Brihang wat de functie van de meetpaal was vóór hij bij ons team Vlaamse Hydrografie terecht kwam? Wij zochten het uit.

“Ik zie die meetpaal al mijn hele leven staan voor de kust van Knokke,” zo vertelt hij. “Ik heb me altijd al afgevraagd wat het was of waar het voor diende. Ik dacht wel dat het iets te maken had met metingen voor het weer. In Knokke gaat ook de legende dat redders naar die paal zwemmen en er dan afspringen. Maar ik weet niet of dat klopt. Toen we een locatie zochten voor opnames van de clip voor Ver Weg dacht ik dat het wel tof zou zijn om daarop te staan. Na wat opzoekwerk kwamen we bij jullie terecht.”

Hoe verliepen de opnames van de clip?

Ik volgde vooraf een opleiding bij de VDAB om met alle beschermingsmiddelen te leren klimmen in een paal op zee. Op de dag zelf had ik toch wat schrik, maar iedereen aan boord heeft me goed geholpen. Uiteindelijk was het minder beangstigend dan gedacht. Ik heb gelukkig ook geen last van hoogtevrees. Eens boven, kwam ik in een soort controlekamer. Daar mocht dan het harnas uit. Dan kon ik van boven op de paal gaan staan, die is goed omringd met een balustrade. Nadat de technici het onderhoud hadden gedaan zijn zij terug aan boord van het schip gegaan en is het schip weggevaren. Ik dacht even dat ik daar helemaal alleen was maar er bleek gelukkig toch nog iemand in de controlekamer te zitten. De clip is opgenomen met een drone die vanuit het appartement op de zeedijk bestuurd werd. We filmden in één beweging. We hebben lang moeten wachten op het perfecte weer, maar het resultaat is helemaal hoe ik het in mijn hoofd had.

De meetpaal 2 waarop Brihang zijn clip opnam maakt deel uit van het Meetnet Vlaamse Banken. Wat dat precies is leggen we hieronder graag uit.

Het Meetnet Vlaamse Banken: wat is dat?

Het Meetnet Vlaamse Banken, dat zijn:

  • 6 meetpalen
  • 16 golfmeetboeien
  • 5 getijdestations
  • 3 meteoparken
  • 4 windmeetlocaties aan de kust
  • 3 stroommeetlocaties in de havens

De meetpalen en boeien op zee zijn uitgerust met geavanceerde sensoren en meettoestellen. Die verzamelen belangrijke gegevens zoals windsnelheid en -richting, zichtbaarheid, temperatuur, getij, golfhoogte en golfrichting. De getijstations, meteoparken en meetlocaties langs de kust meten daar de wind, getij en stroming en verschillende andere meteoparameters.

Alle data van het meetnet komen via een computernetwerk in het datacenter in Oostende terecht. Van daaruit wordt het verdeeld naar de verschillende gebruikers. “Het datacenter verwerkt vierentwintig uur per dag en zeven dagen op zeven alle ingewonnen informatie,” licht projectleider Johan Vercruysse toe. “Zeevarenden hebben zo onmiddellijk toegang tot de actuele informatie om hun activiteit veilig te laten verlopen.

Wist je dat? Het Meetnet is genoemd naar de groep onregelmatige zandbanken die zich voor de westelijke helft van de Vlaamse kust bevinden en de scheepvaart in dat gebied sterk bemoeilijken.

Het Meetnet Vlaamse Banken: voor wie?

De gegevens uit het Meetnet Vlaamse Banken zijn nuttig voor iedereen die werken of onderzoek uitvoert op zee of langs de kust. MDK gebruikt de data vooral bij studies voor de infrastructuurprojecten  langs de kust. Maar ook de meteorologen die dagelijks het kustweerbericht  maken, gebruiken input van het Meetnet.

Daarnaast is er ook een uitwisseling van data met internationale meetnetten, onderzoeksinstellingen, universiteiten,…

Het Meetnet Vlaamse Banken: hoe werkt het?

Golfmeetboeien verzamelen, zoals het woord het zegt, gegevens over de golven. We gebruiken in het Meetnet directionele en niet-directionele golfmeetboeien. Een directionele boei meet naast de golfhoogte ook nog de golfrichting. De data van de boeien komt via radiosignalen en ontvangstapparatuur in Nieuwpoort, Oostende en Zeebrugge uiteindelijk in het datacenter in Oostende terecht.  Onze MDK-collega’s van Vloot zorgen voor gespecialiseerde vaartuigen en bemanning om de boeien met de nodige bebakening uit te leggen, te vervangen en terug binnen te halen. Het effectieve onderhoud van de boeien gebeurt aan de wal door RHB Belgium, in opdracht van het team Vlaamse Hydrografie.

Onderhoud van een golfmeetboei

Het onderhoud van de meetpalen gebeurt door een aannemer, Fabricom. Op basis van de vereisten gesteld door de Vlaamse Hydrografie staan zij in voor routine onderhoud en herstellingen van de meettoestellen en het onderhoud van de meetpalen zelf. Belangrijk bij het plannen van onderhoud van de meetpalen is dat de overstap van het vaartuig naar de ladder aan de meetpaal veilig kan gebeuren.

Onderhoud van een meetpaal

Het Meetnet Vlaamse Banken: een korte geschiedenis

De opbouw van het Meetnet Vlaamse Banken startte in 1976, voor de uitbouw van de haven in Zeebrugge. Bij de uitvoering van de waterbouwkundige werken moest men beschikken over de hydrometeotoestand van het ogenblik en over verwachtingen voor de komende dagen. Daarvoor werden dagelijks mariene meteoberichten opgemaakt.

In 1984 bouwde men in zee vijf vaste meetpalen langs de vaargeulen naar Zeebrugge en de Westerschelde. In 1993 is op de Westhinderbank een platform geïnstalleerd, ter vervanging van het bemande lichtschip dat op deze locatie lag. Het meetboeiennet, het meteopark en het netwerk van meetpalen werden op elkaar afgestemd en in het meetsysteem opgenomen. Het systeem kreeg de naam Meetnet Vlaamse Banken.

Meer info: www.meetnetvlaamsebanken.be

Nieuwe editie kaartenset Belgische Kustzone

De K107, de deelkaartenset van de Belgische Kustzone, heeft een nieuwe editie. De zes kaartbladen brengen het Noordzeegebied van Bray-Dunes tot en met het Zwin in kaart en ze bevatten een detail van de havens van Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge. Door zijn handige formaat (A3) is de kaartenset makkelijk hanteerbaar. De nieuwe editie is beschikbaar in onze webshop en in de verkooppunten die je vindt in de catalogus.

Opvolging van het Marien Ruimtelijk Plan (2020-2026) (MRP).

De Noordzee is één van de meest gebruikte zeeën ter wereld met tal van activiteiten: scheepvaart, toerisme, visserij, zandwinning, windmolens,… Om te voorkomen dat verschillende activiteiten in elkaars vaarwater terechtkomen, werd in 2014 voor het eerst een Marien Ruimtelijk Plan opgesteld. Dat plan brengt onze Noordzee en haar gebruikers in kaart en probeert hun ruimtelijke impact met elkaar te verzoenen. Het loopt telkens over een periode van 6 jaar. Zo verplicht de overheid zichzelf om het plan regelmatig te evalueren. Tegelijkertijd weet iedereen wat waar wordt gepland en wat de visie op lange termijn is. Dit zorgt voor zekerheid voor degenen die nieuwe activiteiten willen ondernemen. De minister van de Noordzee neemt het initiatief voor dit plan. Een raadgevende commissie helpt het plan op te stellen, te evalueren en, indien nodig, aan te passen. In die commissie zitten ook verschillende kustwachtpartners  die op deze manier hun advies kunnen uitbrengen over het plan. Op 20 maart startte de tweede cyclus van het Marien Ruimtelijk Plan.

Wat betekent een nieuw Marien Ruimtelijk Plan nu voor het agentschap MDK?

Als kustwachtpartner draagt ook MDK bij aan de uitvoering van het Marien Ruimtelijk Plan, het duurzame gebruik en de bescherming van het Belgische deel van de Noordzee:

  • Beschermen van de kust tegen stormvloeden vanuit zee:: er zijn specifieke zones aangeduid waar zand gewonnen mag worden voor het ophogen van de stranden
  • Militaire oefeningen worden kenbaar gemaakt aan andere gebruikers via de Berichten aan Zeevarenden
  • Boeien, meetpalen, radars en masten zorgen voor een veilige scheepvaart
  • De ligging van meer dan 300 scheepswrakken is te vinden op onze wrakkendatabank.
  • Nieuwe zones voor windmolenparken en kabels
    • Opleggen bijzondere voorwaarden
    • Intern noodplan
    • Bebakeningsplan  + bebakenen
    • Nautische advies
  • Toezicht op het veilig en vlot scheepvaartverkeer
  • Adviseren bij de gebruiks- en milieuvergunning voor de activiteiten in de zones voor Commerciële en Industriële activiteiten
  • Toezicht op de veiligheid van alle activiteiten op zee

In deze tweede cyclus van het plan zijn ook een aantal nieuwe elementen toegevoegd. Zo is de Vlakte van de Raan  aangeduid als beschermd natuurgebied. In de Kwintegeul is een zone voorzien als akoestische referentiezone. Deze nieuwigheden vereisen ook een aanpassing aan de kaarten (en publicaties) die het team Vlaamse Hydrografie produceert. De nieuwe bestemmingen van de zones zijn toegevoegd op de nieuwe edities van de elektronische zeekaarten. Op de papieren zeekaarten zullen de aanpassingen zichtbaar zijn op de nieuwe edities. De zeekaartenset 107 zal de eerste papieren kaart zijn waarop het bijgewerkte MRP te zien is. Die zal in de komende weken beschikbaar zijn.  De wijzigingen staan wel al beschreven in de Berichten aan Zeevarenden van 26 maart.

Aanduiding van de referentiezone Kwinte op een papieren zeekaart
Aanduiding van het referentiegebied Kwinte op een papieren zeekaart.
Aanduiding van de Vlakte van de Raan als natuurgebied op een ECS (Elektronische zeekaart)

De brochure Er beweegt wat op zee. Het marien ruimtelijk plan 2020-2026’  geeft een mooi overzicht van de belangrijkste activiteiten in onze Noordzee.

Akoestische referentiezone Kwinte

Het team Vlaamse Hydrografie en de Dienst Continentaal Plat voeren sinds 2009 op verschillende tijdstippen metingen uit in de Kwintereferentiezone.  Ze gebruiken daarbij multibeamsystemen op verschillende schepen met elk een eigen opstelling. Meerdere metingen laten toe om de dieptes en posities ten opzichte van elkaar te bekijken en om een referentiemodel van het gebied op te bouwen. Uit alle metingen van de afgelopen tien jaar blijkt dat de zeebodem in die zone zeer stabiel blijft door de jaren heen. Er is geen uitgesproken erosie of aangroei van de zeebodem. Dat maakt van deze zone het ideale referentiegebied voor bathymetrische en backscattermetingen.

Het Kwintereferentiegebied en het model zijn beschikbaar voor iedereen die multibeammetingen uitvoert. Het bathymetrische model kan je opvragen bij de projectpartners. Je kan het gebruiken om je eigen multibeamopstelling te kalibreren en af te toetsen aan de hand van het model. Meer info is te vinden op de website .